रामं पदातिमालोक्य लङ्केशं च वरूथिनम् ।
हरियुग्यं रथं तस्मै प्रजिघाय पुरंदरः ॥

अन्वयः AI पुरंदरः रामं पदातिं लङ्केशं च वरूथिनम् आलोक्य तस्मै हरियुग्यं रथं प्रजिघाय ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) राममिति॥ पादाभ्यामततीति पदातिः। तं पादचारिणं रामम्। वरूथो रथगुप्तिः। रथगुप्तिर्वरूथो ना इत्यमरः (अमरकोशः २.८.५७ ) । अत्र वरूथेन रथो लक्ष्यते। वरूथिनं रथिनं लङ्केशं चालोक्य पुरंदर इन्द्रः। युगं वहन्तीति युग्या रथाश्वाः। तद्वहति रथयुगप्रासङ्म् (पा.३।४।७।६)इति यत्प्रत्ययः। हरियुग्यं कपिलवर्णाश्वम्। शुकाहिकपिमेकेषु हरिर्ना कपिले त्रिषु इत्यमरः (अमरकोशः २.८.५७ ) । रथं तस्मै रामाय प्रजिघाय प्रहितवान् ॥
Summary AI Seeing Rama fighting on foot while the Lord of Lanka was in a chariot, Indra sent his own celestial chariot, yoked with green horses, to Rama.
सारांश AI श्रीराम को पैदल और रावण को रथ पर सवार देखकर इंद्र ने श्रीराम के लिए हरि नामक घोड़ों से युक्त अपना दिव्य रथ भेजा।
पदच्छेदः AI
रामम्राम (२.१) Rama
पदातिम्पदाति (२.१) on foot
आलोक्यआलोक्य (आ√लोक्+ल्यप्) having seen
लङ्केशंलङ्काईश (२.१) the lord of Lanka
and
वरूथिनम्वरूथिन् (२.१) in a chariot
हरियुग्यंहरियुग्य (२.१) yoked with green horses
रथंरथ (२.१) chariot
तस्मैतद् (४.१) to him
प्रजिघायप्रजिघाय (प्र√हि कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) sent
पुरंदरःपुरंदर (१.१) Purandara (Indra)
छन्दः अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
रा मं दा ति मा लो क्य
ङ्के शं रू थि नम्
रि यु ग्यं थं स्मै
प्र जि घा पु रं रः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.