Loading data... On slow networks this could take a few minutes.
100%

भुजमूर्घोरुबाहुल्यादेकोऽपि धनदानुजः ।
ददृशे ह्ययथापूर्वो मातृवंश इव स्थितः ॥

अन्वयः AI भुजमूर्धोरुबाहुल्यात् एकः अपि धनदानुजः मातृवंशे स्थितः इव अयथापूर्वः ददृशे हि ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) भुजेति॥ यथाभूतः पूर्वं यथापूर्वः। सुप्सुपेति समासः। यथापूर्वो न भवतीत्ययथापूर्वः। निहतबन्धुत्वाद्रक्षः परिचारशून्य इत्यर्‌थः। अत एवैकोऽपि सन् घनदानुजो रावणः। भुजाश्च मूर्धानश्चोरवः पादाश्च भूजमूर्धोरु। प्राण्यङ्गत्वाद्द्वन्द्वैकवद्भावः। तस्य बाहुल्याद्बहुलत्वाद्धेतोः। तद्बहहुत्वे यादवः-दशास्यो विंशतिभुजश्चतुष्पान्मातृमन्दिरेइति। मातृवंशे मातृसंबन्धिनि वर्गे स्थइत इव ददृशे दृष्टो हि। वंशो वेणौ कुले वर्गेइति विश्वः। अत्र रावणमातू रक्षोजातित्वात्तद्वर्गो रक्षोवर्ग इति लभ्यते। अतश्चैकोऽप्यनेकरक्षः परिवृत इवालक्ष्यतेत्यर्थः ॥
Summary AI Ravana, though alone, appeared extraordinary due to his many arms, heads, and thighs. He looked as if he were standing amidst his entire maternal family (the Rakshasas), appearing quite different from his usual self.
सारांश AI भुजाओं, सिरों और जंघाओं की अधिकता के कारण अकेला होने पर भी रावण पहले जैसा नहीं, बल्कि अपने संपूर्ण मातृकुल के समान विशाल दिखाई दिया।
पदच्छेदः AI
भुजमूर्घोरुबाहुल्यात्भुजमूर्धन्उरुबाहुल्य (५.१) due to the multiplicity of arms, heads, and thighs
एकःएक (१.१) one
अपिअपि even though
धनदानुजःधनदअनुज (१.१) the younger brother of Kubera (Ravana)
ददृशेददृशे (√दृश् भावकर्मणोः लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) was seen
हिहि indeed
अयथापूर्वःअयथापूर्व (१.१) unlike before
मातृवंशःमातृवंश (१.१) a crowd of relatives
इवइव like
स्थितःस्थित (√स्था+क्त, १.१) standing
छन्दः अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
भु मू र्घो रु बा हु ल्या
दे को ऽपि दा नु जः
दृ शे ह्य था पू र्वो
मा तृ वं स्थि तः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.