मातंगनक्रैः सहसोत्पत-
द्भिन्नान्द्विधा पश्य समुद्रफेनान् ।
कपोलसंसर्पितया य एषां
व्रजन्ति कर्णक्षणचामरत्वम् ॥

अन्वयः AI सहसा उत्पतद्भिः मातंग-नक्रैः द्विधा भिन्नान् समुद्र-फेनान् पश्य, ये एषाम् कपोल-संसर्पितया कर्ण-क्षण-चामरत्वम् व्रजन्ति ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) मातंगेति॥ सहसोत्पतद्भिर्मातंगनक्रैः मातंगाकारैर्ग्राहैर्द्विधा भिन्नान्समुद्रफेनान् पश्य। ये फेनाः एषां जलमातंगनक्राणां कपोलेषु संसर्पितया संसर्पणेन हेतुना कर्णेषु क्षणं चामरत्वं व्रजन्ति ॥

Summary AI "Look at the ocean foam, split in two by elephant-like crocodiles suddenly leaping up. This foam, as it glides over their temples, serves for a moment as decorative chowries for their ears."

सारांश AI उछलते हुए जल-हाथियों और मगरमच्छों द्वारा दो भागों में बँटा समुद्र का झाग उनके कपोलों और कानों के पास चँवर जैसी शोभा पा रहा है।

पदच्छेदः AI

मातंग-नक्रैः	मातंग–नक्र (३.३)	by the elephant-like crocodiles
सहसा	सहसा	suddenly
उत्पतद्भिः	उत्पतत् (उद्√पत्+शतृ, ३.३)	by those leaping up
भिन्नान्	भिन्न (√भिद्+क्त, २.३)	split
द्विधा	द्विधा	in two
पश्य	पश्य (√दृश् कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	see
समुद्र-फेनान्	समुद्र–फेन (२.३)	the ocean foam
कपोल-संसर्पितया	कपोल–संसर्पितृ–ता (३.१)	by gliding over their cheeks
ये	यद् (१.३)	which (foam)
एषाम्	इदम् (६.३)	of these (crocodiles)
व्रजन्ति	व्रजन्ति (√व्रज् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	attain
कर्ण-क्षण-चामरत्वम्	कर्ण–क्षण–चामर–त्व (२.१)	the state of being momentary chowries for their ears

छन्दः उपेन्द्रवज्रा [११: जतजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
मा	तं	ग	न	क्रैः	स	ह	सो	त्प	त
द्भि	न्ना	न्द्वि	धा	प	श्य	स	मु	द्र	फे	नान्
क	पो	ल	सं	स	र्पि	त	या	य	ए	षां
व्र	ज	न्ति	क	र्ण	क्ष	ण	चा	म	र	त्वम्
ज			त			ज			ग	ग

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect