तवाधरस्पर्धिषु विद्रुमेषु
पर्यस्तमेतत्सहसोर्मिवेगात् ।
ऊर्ध्वाङ्कुरप्रोतमुखं कथंचि-
त्क्लेशादपक्रामति शङ्खयूथम् ॥

अन्वयः AI ऊर्मि-वेगात् तव अधर-स्पर्धिषु विद्रुमेषु सहसा पर्यस्तम्, ऊर्ध्व-अङ्कुर-प्रोत-मुखम् एतत् शङ्ख-यूथम् कथंचित् क्लेशात् अपक्रामति ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) तवेति॥ तवाधरस्पर्धिषु। अधरसदृशेष्वित्यर्थः। विद्रुमेषु प्रबालेषु सहसोर्मिवेगात्पर्यस्तं प्रोत्क्षिप्तमूर्ध्वाङ्कुरैर्विद्रुमप्ररोहैः प्रोतमुखं स्यूतवदनमेतच्छङ्खानां यूथं वृन्दं कथंचित्क्लेशादपक्रामति। विसम्ब्यापसरतीत्यर्थः ॥

Summary AI "A group of conches, cast by a wave's force onto corals that rival your lips, struggles to move away. Its opening is pierced by an upward-pointing coral sprout, causing it great difficulty."

सारांश AI तुम्हारे अधरों की समता करने वाले मूंगों में लहरों के वेग से फँसे हुए शंखों का समूह बड़ी कठिनाई से उनसे मुक्त हो पा रहा है।

पदच्छेदः AI

तव	युष्मद् (६.१)	your
अधर-स्पर्धिषु	अधर–स्पर्धिन् (७.३)	on the corals that rival (your) lips
विद्रुमेषु	विद्रुम (७.३)	on the corals
पर्यस्तम्	पर्यस्त (परि√अस्+क्त, १.१)	cast upon
एतत्	एतद् (१.१)	this
सहसा	सहसा	suddenly
ऊर्मि-वेगात्	ऊर्मि–वेग (५.१)	by the force of a wave
ऊर्ध्व-अङ्कुर-प्रोत-मुखम्	ऊर्ध्व–अङ्कुर–प्रोत–मुख (१.१)	with its opening pierced by an upward-pointing sprout
कथंचित्	कथंचित्	with difficulty
क्लेशात्	क्लेश (५.१)	with trouble
अपक्रामति	अपक्रामति (अप√क्रम् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	moves away
शङ्ख-यूथम्	शङ्ख–यूथ (१.१)	a multitude of conches

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
त	वा	ध	र	स्प	र्धि	षु	वि	द्रु	मे	षु
प	र्य	स्त	मे	त	त्स	ह	सो	र्मि	वे	गात्
ऊ	र्ध्वा	ङ्कु	र	प्रो	त	मु	खं	क	थं	चि
त्क्ले	शा	द	प	क्रा	म	ति	श	ङ्ख	यू	थम्

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect