गन्धश्च धाराहतपल्वलानां
कादम्बमर्धोद्गतकेसरं च ।
स्निग्धाशअच केकाः शिखिनां बभूवु-
र्यस्मिन्नसह्यानि विनात्वया मे ॥

अन्वयः AI यस्मिन् धारा-हत-पल्वलानाम् गन्धः च, अर्ध-उद्गत-केसरम् कादम्बम् च, शिखिनाम् स्निग्धाः केकाः च, त्वया विना मे असह्यानि बभूवुः ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) गन्धश्चेति॥ यस्मिन् शृङ्गे धाराभिर्वर्षधाराभिराहतानां पल्वलानां गन्धश्च। अर्धोद्गतकेसरं कादम्बं नीपकुसुमं च। स्निग्धामधुराः। शिखइनां बर्हिणाम्। शिखिनौ वह्निबर्हिणौ इत्यमरः (अमरकोशः ३.३.११४ ) । केकाशअच। त्वया विना मेऽसह्यानि बुभूवुः। नपुंसकमनपुंसकेन- (अष्टाध्यायी १.२.६९ ) इति नपुंसकैकशेषः॥

Summary AI On that mountain, the fragrance of rain-swept pools, the Kadamba flower with its half-emerged filaments, and the lovely cries of peacocks—all these became unbearable for me without you.

सारांश AI वर्षा की बूंदों से भीगी मिट्टी की गंध, आधे खिले केसर वाले कदम्ब के फूल और मोरों की मधुर कूक—ये सब तुम्हारे बिना मेरे लिए असहनीय हो गए थे।

पदच्छेदः AI

गन्धः	गन्ध (१.१)	The fragrance
च	च	and
धाराहतपल्वलानाम्	धारा–हत–पल्वल (६.३)	of the pools struck by showers
कादम्बम्	कादम्ब (१.१)	the Kadamba flower
अर्धोद्गतकेसरम्	अर्ध–उद्गत–केसर (१.१)	with half-emerged filaments
च	च	and
स्निग्धाः	स्निग्ध (१.३)	lovely
च	च	and
केकाः	केका (१.३)	the cries
शिखिनाम्	शिखिन् (६.३)	of the peacocks
बभूवुः	बभूवुः (√भू कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	became
यस्मिन्	यद् (७.१)	where
असह्यानि	असह्य (१.३)	unbearable
विना	विना	without
त्वया	युष्मद् (३.१)	you
मे	अस्मद् (६.१)	to me

छन्दः इन्द्रवज्रा [११: ततजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
ग	न्ध	श्च	धा	रा	ह	त	प	ल्व	ला	नां
का	द	म्ब	म	र्धो	द्ग	त	के	स	रं	च
स्नि	ग्धा	श	अ	च	के	काः	शि	खि	नां	ब	भू	वु
र्य	स्मि	न्न	स	ह्या	नि	वि	ना	त्व	या	मे
त			त			ज			ग	ग

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect