अनिग्रहत्रासविनीतसत्त्व-
मपुष्पलिङ्गात्फलबन्धिवृक्षम् ।
वनं तपःसाधनमेतदत्रे-
राविष्कृतोदग्रतरप्रभावम् ॥

अन्वयः AI अनिग्रह-त्रास-विनीत-सत्त्वम्, अपुष्प-लिङ्गात् फल-बन्धि-वृक्षम्, आविष्कृत-उदग्रतर-प्रभावम् एतत् अत्रेः तपः-साधनम् वनम् (अस्ति)।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) अनिग्रहेति॥ अनिग्रहत्रासा दण्डभयरहिता अपि विनीताः सत्त्वा जन्तवो यस्मिंस्तत्। अपुष्पलिङ्गात्पुष्पनिमित्तं विनैव फलबन्धिनः फलग्राहिणो वृक्षा यस्मिंस्तत्। अथ एवाऽऽविष्कृतोदग्रतरप्रभावमत्रेर्मुनेस्तपसः साधनं वनमेतत् ॥
Summary AI This is the forest of the sage Atri, an instrument for his penance, which has manifested its very high power. Here, the creatures are gentle, free from the fear of capture, and the trees bear fruit without first showing the sign of flowers.
सारांश AI यह महर्षि अत्रि का तपोवन है, जहाँ हिंसक पशु भी शांत हैं और वृक्ष बिना फूल के ही फल देते हैं। यहाँ ऋषि का महान प्रभाव प्रत्यक्ष दिखाई देता है।
पदच्छेदः AI
अनिग्रहत्रासविनीतसत्त्वम्अनिग्रह–त्रास–विनीत–सत्त्व (१.१) where creatures are gentle, being free from fear of capture
अपुष्पलिङ्गात्फलबन्धिवृक्षम्अपुष्प–लिङ्गात्–फलबन्धिन्–वृक्ष (१.१) where trees bear fruit without the sign of flowers
वनम्वन (१.१) forest
तपःसाधनम्तपस्–साधन (१.१) an instrument for penance
एतत्एतद् (१.१) this
अत्रेःअत्रि (६.१) of Atri
आविष्कृतोदग्रतरप्रभावम्आविष्कृत–उदग्रतर–प्रभाव (१.१) which has manifested a very high power
छन्दः उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
१ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११
अ नि ग्र ह त्रा स वि नी त स त्त्व
म पु ष्प लि ङ्गा त्फ ल ब न्धि वृ क्षम्
व नं त पः सा ध न मे त द त्रे
रा वि ष्कृ तो द ग्र त र प्र भा वम्

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

A Mahākāvya depicting the penance of Pārvatī, her union with Śiva, and the subsequent birth of the warrior-god Kārttikeya
किरातार्जुनीयम् भारविः

A Mahākāvya centered on the ascetic trial and combat between Arjuna and Śiva in the guise of a Kirāta
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.

Resources
Connect