संचारपूतानि दिगन्तराणि
कृत्वा दिनान्ते निलयाय गन्तुम् ।
प्रचक्रमे पल्लवरागताम्रा
प्रभा पतङ्गस्य मुनेश्च धेनुः ॥

अन्वयः AI दिनान्ते पतङ्गस्य पल्लवरागताम्रा प्रभा, मुनेः धेनुः च, दिगन्तराणि संचारपूतानि कृत्वा निलयाय गन्तुम् प्रचक्रमे।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) संचारपूतानीति॥ पल्लवस्य रागो वर्णः पल्लवरागः। रागोऽनुरक्तौ मात्सर्ये क्लेशादौ लोहितादिषु इति शाश्वतः। स इव ताम्रा पल्लवरागताम्रा पतङ्गस्य सूर्यस्य प्रभा कान्तिः। पतङ्गः पक्षिसूर्ययोः इति शाश्वतः। मुनेर्धेनुश्च। दिगन्तराणि दिशामवकाशान्। अन्तरमवकाशावधिपरिधानान्तर्धिभादतादर्थ्ये इत्यमरः। संचारेण पूतानि शुद्धानि कृत्वा दिनान्ते सायंकाले निलयायास्तमयाय;धेनुपक्षे, -आलयाय च। गन्तुं प्रचक्रमे॥

Summary AI At the end of the day, having purified the quarters with their movement, both the sun's glow, red like the hue of new leaves, and the sage's cow began their journey homeward.

सारांश AI दिशाओं को अपने विचरण से पवित्र कर, दिन के अंत में मुनि की गाय और सूर्य की प्रभा, दोनों ही पल्लवों के समान लाल वर्ण धारण कर वापस लौटने लगीं।

पदच्छेदः AI

संचारपूतानि	संचार–पूत (२.३)	purified by movement
दिगन्तराणि	दिक्–अन्तर (२.३)	the quarters
कृत्वा	कृत्वा (√कृ+क्त्वा)	having made
दिनान्ते	दिन–अन्त (७.१)	at the end of the day
निलयाय	निलय (४.१)	for home
गन्तुम्	गन्तुम् (√गम्+तुमुन्)	to go
प्रचक्रमे	प्रचक्रमे (प्र√क्रम् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	began
पल्लवरागताम्रा	पल्लव–राग–ताम्र (१.१)	red like the hue of new leaves
प्रभा	प्रभा (१.१)	the glow
पतङ्गस्य	पतङ्ग (६.१)	of the sun
मुनेः	मुनि (६.१)	of the sage
च	च	and
धेनुः	धेनु (१.१)	the cow

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
सं	चा	र	पू	ता	नि	दि	ग	न्त	रा	णि
कृ	त्वा	दि	ना	न्ते	नि	ल	या	य	ग	न्तुम्
प्र	च	क्र	मे	प	ल्ल	व	रा	ग	ता	म्रा
प्र	भा	प	त	ङ्ग	स्य	मु	ने	श्च	धे	नुः

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect