स पाटलायां गवि तस्थिवांसं
धनुर्धरः केसरिणं ददर्श ।
अधित्यकायामिव धातुमय्यां
लोध्रद्रुमं सानुमतः प्रफुल्लम् ॥

अन्वयः AI धनुर्धरः सः पाटलायाम् गवि तस्थिवांसम् केसरिणम्, सानुमतः अधित्यकायाम् धातुमय्याम् प्रफुल्लम् लोध्र-द्रुमम् इव, ददर्श।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) स इति॥ धनुर्धरः स नृपः पाटलायां रक्तवर्णायां गवि तस्थिवांसं स्थितम्। क्कसुश्च (अष्टाध्यायी ३.२.१०२ ) इति क्वसुप्रत्ययः। केसरिणं सिंहम्। सानुमत्तोऽद्रेः। धातोर्गैरिकस्य विकारो धातुमयी। तस्यामधित्यकायामूर्ध्वभूमौ। उपत्यकाद्रेरासन्ना भूमिरूर्ध्वमाधित्यका इत्यमरः। उपाधिभ्यां त्यकन्नासन्नारूढयोः (अष्टाध्यायी ५.२.३४ ) इति त्यकन्प्रत्ययः। प्रफुल्लो विकसितस्तम्। फुल्ल विकसनेइति धातोः पचाद्यच्।प्रफुल्तम्इति तकारपाठे ञिफला विशरणे इति धातोः कर्तरि क्तः। उत्परस्यातः (अष्टाध्यायी ७.४.८८ ) इत्युकारादेशः। लोध्राख्यं द्रुममिव ददर्श॥
Summary AI The archer, King Dilipa, saw the lion standing over the reddish-brown cow, appearing like a fully blossomed Lodhra tree on a mineral-rich plateau of a mountain.
सारांश AI धनुषधारी राजा ने उस पाटला (लाल) रंग की गाय पर चढ़े हुए सिंह को वैसे देखा, जैसे गेरुए रंग के पर्वत शिखर पर खिला हुआ लोध्र का वृक्ष सुशोभित होता है।
पदच्छेदः AI
सःतद् (१.१) he
पाटलायाम्पाटला (७.१) on the reddish-brown
गविगो (७.१) cow
तस्थिवांसम्तस्थिवस् (√स्था+क्वसु, २.१) standing upon
धनुर्धरःधनुर्धर (१.१) the archer
केसरिणम्केसरिन् (२.१) the lion
ददर्शददर्श (√दृश् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) saw
अधित्यकायाम्अधित्यका (७.१) on the plateau
इवइव like
धातुमय्याम्धातुमयी (७.१) rich with minerals
लोध्र-द्रुमम्लोध्रद्रुम (२.१) a Lodhra tree
सानुमतःसानुमत् (६.१) of the mountain
प्रफुल्लम्प्रफुल्ल (२.१) in full bloom
छन्दः उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
पा ला यां वि स्थि वां सं
नु र्ध रः के रि णं र्श
धि त्य का या मि धा तु य्यां
लो ध्र द्रु मं सा नु तः प्र फु ल्लम्
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.