इति प्रगल्भं पुरुषाधिराजो
मृगाधिराजस्य वचो निशम्य ।
प्रत्याहतास्त्त्रो गिरिशप्रभावा-
दात्मन्यवज्ञां शिथिलीचकार ॥

अन्वयः AI इति मृग-अधिराजस्य प्रगल्भम् वचः निशम्य, गिरिश-प्रभावात् प्रति-आहत-अस्त्रः पुरुष-अधिराजः आत्मनि अवज्ञाम् शिथिली-चकार।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) इति प्रगल्भं पुरुषाणामधिराजो नृप इति प्रगल्भं मृगाधिराजस्य वचोनिशम्य श्रुत्वा गिरिशस्येश्वरस्य प्रभावात्प्रत्याहतास्त्त्रः` कुण्ठितास्त्त्रः सन् आत्मनि विषयेऽववज्ञामपमानं शिथिलीचकार। तत्याजेत्यर्थः। अवज्ञातोऽहमिति निर्वेदं न प्रापेत्यर्थः। समानेषु हि क्षत्रियाणामभिमानः न सर्वेश्वरं प्रतीति भावः ॥

Summary AI Having heard the bold speech of the king of beasts, the sovereign of men, whose weapon was rendered useless by the power of Shiva, lessened the self-contempt he felt.

सारांश AI सिंह के इन गर्वपूर्ण वचनों को सुनकर राजा दिलीप ने, भगवान शिव के प्रभाव से अपने अस्त्र के विफल होने पर, स्वयं के प्रति ग्लानि का त्याग कर दिया।

पदच्छेदः AI

इति	इति	thus
प्रगल्भम्	प्रगल्भ (२.१)	bold
पुरुष-अधिराजः	पुरुष–अधिराज (१.१)	the sovereign of men
मृग-अधिराजस्य	मृग–अधिराज (६.१)	of the king of beasts
वचः	वचस् (२.१)	speech
निशम्य	निशम्य (नि√शम्+ल्यप्)	having heard
प्रति-आहत-अस्त्रः	प्रति–आहत–अस्त्र (१.१)	he whose weapon was rendered useless
गिरिश-प्रभावात्	गिरिश–प्रभाव (५.१)	due to the power of Girisha (Shiva)
आत्मनि	आत्मन् (७.१)	in himself
अवज्ञाम्	अवज्ञा (२.१)	self-contempt
शिथिली-चकार	चकार (√कृ कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	loosened

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
इ	ति	प्र	ग	ल्भं	पु	रु	षा	धि	रा	जो
मृ	गा	धि	रा	ज	स्य	व	चो	नि	श	म्य
प्र	त्या	ह	ता	स्त्त्रो	गि	रि	श	प्र	भा	वा
दा	त्म	न्य	व	ज्ञां	शि	थि	ली	च	का	र

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect