अथान्धकारं गिरिगह्वराणां
दंष्ट्रामयूखैः शकलानि कुर्वन् ।
भूयः स भूतेश्वरपार्श्ववर्ती
किंचिद्विहस्यार्थपतिं बभाषे ॥

अन्वयः AI अथ सः भूतेश्वरपार्श्ववर्ती गिरिगह्वराणाम् अन्धकारम् दंष्ट्रामयूखैः शकलानि कुर्वन्, किञ्चित् विहस्य, भूयः अर्थपतिम् बभाषे।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) अथेति॥ अथ भूतेश्वरस्य पार्श्ववर्त्यनुचरः स सिंहो गिरेर्गह्वराणां गुहानाम्। देवखातबिले गुहा। गह्वरम् इत्यमरः। अन्धकारं ध्वान्तं दंष्ट्रामयूखैः शकलानि खण्डानि कुर्वन्, निरस्यन्नित्यर्थः। किंचिद्विहस्य। अर्थपतिं नृपं भूयो बभाषे। हासकारणम् अल्पस्य हेतोर्बहु हातुमिच्छन्(२।४७) इति वक्ष्यमाणं द्रष्टव्यम्॥

Summary AI Then, that attendant of Shiva (the lion), shattering the darkness of the mountain caves with the rays from his fangs, smiled slightly and spoke again to the king.

सारांश AI इसके बाद गुफाओं के अंधकार को अपने दांतों की चमक से छिन्न-भिन्न करते हुए, भगवान शिव के उस अनुचर सिंह ने मंद मुस्कान के साथ राजा से पुनः कहा।

पदच्छेदः AI

अथ	अथ	Then
अन्धकारम्	अन्धकार (२.१)	the darkness
गिरिगह्वराणाम्	गिरि–गह्वर (६.३)	of the mountain caves
दंष्ट्रामयूखैः	दंष्ट्रा–मयूख (३.३)	with the rays of his fangs
शकलानि	शकल (२.३)	into pieces
कुर्वन्	कुर्वत् (√कृ+शतृ, १.१)	making
भूयः	भूयस्	again
सः	तद् (१.१)	he
भूतेश्वरपार्श्ववर्ती	भूतेश्वर–पार्श्ववर्तिन् (१.१)	the attendant of the Lord of Beings (Shiva)
किञ्चित्	किञ्चित्	a little
विहस्य	विहस्य (वि√हस्+ल्यप्)	having smiled
अर्थपतिम्	अर्थपति (२.१)	to the lord of wealth (the king)
बभाषे	बभाषे (√भाष् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	spoke

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
अ	था	न्ध	का	रं	गि	रि	ग	ह्व	रा	णां
दं	ष्ट्रा	म	यू	खैः	श	क	ला	नि	कु	र्वन्
भू	यः	स	भू	ते	श्व	र	पा	र्श्व	व	र्ती
किं	चि	द्वि	ह	स्या	र्थ	प	तिं	ब	भा	षे

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect