एकातपत्रं जगतः प्रभुत्वं
नवं वयः कान्तमिदं वपुश्च ।
अल्पस्य हेतोर्बहु हातुमिच्छ-
न्विचारमूढः प्रतिभासि मे त्वम् ॥
एकातपत्रं जगतः प्रभुत्वं
नवं वयः कान्तमिदं वपुश्च ।
अल्पस्य हेतोर्बहु हातुमिच्छ-
न्विचारमूढः प्रतिभासि मे त्वम् ॥
नवं वयः कान्तमिदं वपुश्च ।
अल्पस्य हेतोर्बहु हातुमिच्छ-
न्विचारमूढः प्रतिभासि मे त्वम् ॥
अन्वयः
AI
त्वम् अल्पस्य हेतोः एकातपत्रम् जगतः प्रभुत्वम्, नवम् वयः, इदम् कान्तम् वपुः च, (इति) बहु हातुम् इच्छन् मे विचारमूढः प्रतिभासि।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
एकेति॥ एकातपत्रमेकच्छत्रं। जगतः प्रभुत्वं स्वामित्वम्। नवं वयो यौवनम्। इदं कान्तं रम्यं वपुश्च। इत्येवं बहु अल्पस्य हेतोरल्पेन कारणेन अल्पफलायेत्यर्थः।
षष्ठी हेतुप्रयोगे (अष्टाध्यायी २.३.३६ ) इति षष्ठी। हातुं त्यक्तुमिच्छंस्त्वं विचारे कार्याकायविमर्शे मूढो मूर्खो मे मम प्रतिभासि ॥
Summary
AI
"Wishing to abandon so much—undisputed sovereignty over the world, your youth, and this handsome body—for such a trivial reason, you appear to me to be confounded in your judgment."
सारांश
AI
संपूर्ण जगत का एकछत्र राज्य, यह नई अवस्था और सुंदर शरीर; एक छोटी सी वस्तु के लिए इस सबको त्यागने की इच्छा करने वाले आप मुझे विचारशून्य प्रतीत होते हैं।
पदच्छेदः
AI
| एकातपत्रम् | एकातपत्र (२.१) | sole-umbrella (undisputed) |
| जगतः | जगत् (६.१) | of the world |
| प्रभुत्वम् | प्रभुत्व (२.१) | sovereignty |
| नवम् | नव (२.१) | youthful |
| वयः | वयस् (२.१) | age |
| कान्तम् | कान्त (२.१) | handsome |
| इदम् | इदम् (२.१) | this |
| वपुः | वपुस् (२.१) | body |
| च | च | and |
| अल्पस्य | अल्प (६.१) | for a small |
| हेतोः | हेतु (५.१) | reason |
| बहु | बहु (२.१) | much |
| हातुम् | हातुम् (√हा+तुमुन्) | to abandon |
| इच्छन् | इच्छत् (√इष्+शतृ, १.१) | wishing |
| विचारमूढः | विचार–मूढ (१.१) | confounded in judgment |
| प्रतिभासि | प्रतिभासि (प्रति√भा कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | you appear |
| मे | अस्मद् (६.१) | to me |
| त्वम् | युष्मद् (१.१) | you |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ए | का | त | प | त्रं | ज | ग | तः | प्र | भु | त्वं |
| न | वं | व | यः | का | न्त | मि | दं | व | पु | श्च |
| अ | ल्प | स्य | हे | तो | र्ब | हु | हा | तु | मि | च्छ |
| न्वि | चा | र | मू | ढः | प्र | ति | भा | सि | मे | त्वम् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.