ततः समानीय स मानितार्थी
हस्तौ स्वहस्तार्जितवीरशब्दः ।
वंशस्य कर्तारमनन्तकीर्तिं
सुदक्षिणायां तनयं ययाचे ॥
ततः समानीय स मानितार्थी
हस्तौ स्वहस्तार्जितवीरशब्दः ।
वंशस्य कर्तारमनन्तकीर्तिं
सुदक्षिणायां तनयं ययाचे ॥
हस्तौ स्वहस्तार्जितवीरशब्दः ।
वंशस्य कर्तारमनन्तकीर्तिं
सुदक्षिणायां तनयं ययाचे ॥
अन्वयः
AI
ततः मानितार्थी स्वहस्तार्जितवीरशब्दः सः (राजा) हस्तौ समानीय, वंशस्य कर्तारम् अनन्तकीर्तिम् तनयम् सुदक्षिणायाम् ययाचे।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
तत इति॥ ततो मानितार्थी। स्वहस्तार्जितो वीर इति शब्दो येन सः। एतेनास्य दातृत्वं दैन्यराहित्यं चोक्तम्। स राजा हस्तौ समानीय संधाय। अञ्जलिं बद्ध्वेत्यर्थः। वंशस्य कर्तारं प्रवर्तयितारम्। अत एव रघुकुलमिति प्रसिद्धिः। अनन्तकीर्तिं स्थिरयशसं तनयं सुदक्षिणायां ययाचे ॥
Summary
AI
Then, the king—whose request was honored and who had earned the title 'hero' with his own hands—joined his palms and asked for a son to be born to Sudakshina, a son of endless fame who would be the founder of his dynasty.
सारांश
AI
वीर शब्द को सार्थक करने वाले राजा दिलीप ने हाथ जोड़कर सुदक्षिणा से उत्पन्न होने वाले और कुल की कीर्ति बढ़ाने वाले यशस्वी पुत्र का वरदान माँगा।
पदच्छेदः
AI
| ततः | ततस् | Then |
| समानीय | समानीय (सम्+आ√नी+ल्यप्) | bringing together |
| सः | तद् (१.१) | he |
| मानितार्थी | मानित–अर्थिन् (१.१) | whose request was honored |
| हस्तौ | हस्त (२.२) | his two hands |
| स्वहस्तार्जितवीरशब्दः | स्व–हस्त–अर्जित–वीरशब्द (१.१) | who had earned the title 'hero' with his own hands |
| वंशस्य | वंश (६.१) | of the dynasty |
| कर्तारम् | कर्तृ (२.१) | the founder |
| अनन्तकीर्तिम् | अनन्त–कीर्ति (२.१) | of endless fame |
| सुदक्षिणायाम् | सुदक्षिणा (७.१) | in Sudakshina |
| तनयम् | तनय (२.१) | a son |
| ययाचे | ययाचे (√याच् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | asked for |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | तः | स | मा | नी | य | स | मा | नि | ता | र्थी |
| ह | स्तौ | स्व | ह | स्ता | र्जि | त | वी | र | श | ब्दः |
| वं | श | स्य | क | र्ता | र | म | न | न्त | की | र्तिं |
| सु | द | क्षि | णा | यां | त | न | यं | य | या | चे |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.