तमङ्कमारोप्य शरीरयोगजैः
सुखैर्निषिञ्चन्तमिवामृतं त्वचि ।
उपान्तसंमीलितलोचनो नृप-
श्चिरात्सुतस्पर्शरसज्ञतां ययौ ॥

अन्वयः AI नृपः, शरीर-योग-जैः सुखैः त्वचि अमृतं निषिञ्चन्तम् इव (स्थितं) तम् अङ्कम् आरोप्य, उपान्त-संमीलित-लोचनः (सन्) चिरात् सुत-स्पर्श-रसज्ञताम् ययौ ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) तमिति॥ शरीरयोगजैः सुखैस्त्वचि त्वगिन्द्रियेऽमृतं निषिञ्चन्तं वर्षन्तमिव तं पुत्रमङ्कमारोप्य मुदाविर्भावादुपान्तयोः प्रान्तयोः संमीलितलोचनः सन्। नृपश्चिरात्सुतस्पर्शरसज्ञतां ययौ। रसः स्वादः॥

Summary AI Placing the child on his lap—who seemed to be sprinkling nectar on his skin with the joys born from bodily contact—the king, with his eyes half-closed in bliss, finally, after a long time, experienced the full delight of his son's touch.

सारांश AI पुत्र को गोद में लेकर, उसके शरीर के अमृत समान सुखद स्पर्श का अनुभव करते हुए राजा दिलीप ने आँखें मूंदकर चिरकाल तक पुत्र-सुख का आनंद लिया।

पदच्छेदः AI

तम्	तद् (२.१)	him
अङ्कम्	अङ्क (२.१)	to his lap
आरोप्य	आरोप्य (आ√रुह्+णिच्+ल्यप्)	having placed
शरीरयोगजैः	शरीर–योग–ज (३.३)	born from bodily contact
सुखैः	सुख (३.३)	with the joys
निषिञ्चन्तम्	निषिञ्चत् (नि√सिच्+शतृ, २.१)	sprinkling
इव	इव	as if
अमृतं	अमृत (२.१)	nectar
त्वचि	त्वच् (७.१)	on the skin
उपान्तसंमीलितलोचनः	उपान्त–संमीलित–लोचन (१.१)	with eyes half-closed (in bliss)
नृपः	नृप (१.१)	the king
चिरात्	चिर (५.१)	after a long time
सुतस्पर्शरसज्ञताम्	सुत–स्पर्श–रस–ज्ञता (२.१)	the full experience of the delight of his son's touch
ययौ	ययौ (√या कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	attained

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
त	म	ङ्क	मा	रो	प्य	श	री	र	यो	ग	जैः
सु	खै	र्नि	षि	ञ्च	न्त	मि	वा	मृ	तं	त्व	चि
उ	पा	न्त	सं	मी	लि	त	लो	च	नो	नृ	प
श्चि	रा	त्सु	त	स्प	र्श	र	स	ज्ञ	तां	य	यौ
ज			त			ज			र

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect