तदङ्गनिस्यन्दजलेन लोचने
प्रमृज्य पुण्येन पुरस्कृतः सत्ताम् ।
अतीन्द्रियेष्वप्युपपन्नदर्शनो
बभूव भावेषु दिलीपनन्दनः ॥

अन्वयः AI सताम् पुरस्कृतः दिलीपनन्दनः पुण्येन तदङ्गनिस्यन्दजलेन लोचने प्रमृज्य, अतीन्द्रियेषु भावेषु अपि उपपन्नदर्शनः बभूव।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) तदिति॥ सतां पुरस्कृतः पूजितो दिलीपनन्दनो रघुः पुण्येन तस्या नन्दिन्या यदङ्गं तस्य निस्यन्दो द्रवः स एव जलम्। मूत्रमित्यर्थः। तेन लोचने प्रमृज्य शोधयित्वा। अतीन्द्रियेष्विन्द्रियाण्यतिक्रान्तेषु। अत्यादयः क्रान्ताद्यर्थे द्वितीयया (वा.१३३६) इति समासः। द्विगुप्राप्तापन्नालंपूर्वगतिसमासेषु परवल्लिङ्गताप्रतिषेधाद्विशेष्यनिघ्नत्वम्। भावेष्वपि वस्तुषूपपन्नदर्शनः संपन्नसाक्षात्कारशक्तिर्बभूव ॥

Summary AI Honored by the virtuous, the son of Dilipa (Raghu) wiped his eyes with the holy water exuded from her (Nandini's) body. He then gained the ability to see even beings and objects that are beyond the perception of the senses.

सारांश AI नंदिनी गाय के शरीर से निकले पवित्र जल से अपनी आँखों को धोकर, दिलीप-पुत्र रघु दिव्य दृष्टि वाले हो गए, जिससे वे इंद्रियों से परे की वस्तुओं को भी देख पाने में सक्षम हुए।

पदच्छेदः AI

तदङ्गनिस्यन्दजलेन	तद्–अङ्ग–निस्यन्द–जल (३.१)	with the water exuded from her body
लोचने	लोचन (२.२)	the two eyes
प्रमृज्य	प्रमृज्य (प्र√मृज्+ल्यप्)	having wiped
पुण्येन	पुण्य (३.१)	holy
पुरस्कृतः	पुरस्कृत (पुरस्√कृ+क्त, १.१)	honored
सताम्	सत् (६.३)	by the good
अतीन्द्रियेषु	अतीन्द्रिय (७.३)	in beings beyond the senses
अपि	अपि	even
उपपन्नदर्शनः	उपपन्न–दर्शन (१.१)	one who has obtained sight
बभूव	बभूव (√भू कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	became
भावेषु	भाव (७.३)	in beings
दिलीपनन्दनः	दिलीप–नन्दन (१.१)	the son of Dilipa (Raghu)

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
त	द	ङ्ग	नि	स्य	न्द	ज	ले	न	लो	च	ने
प्र	मृ	ज्य	पु	ण्ये	न	पु	र	स्कृ	तः	स	त्ताम्
अ	ती	न्द्रि	ये	ष्व	प्यु	प	प	न्न	द	र्श	नो
ब	भू	व	भा	वे	षु	दि	ली	प	न	न्द	नः
ज			त			ज			र

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect