तदङ्गमग्र्यं मघवन्महाक्रतो-
रमुं तुरंगं प्रतिमोक्तुमर्हसि ।
पथः श्रुतेर्दर्शयितार ईश्वरा
मलीमसामाददते न पद्धतिम् ॥

अन्वयः AI मघवन्! तत् महाक्रतोः अग्र्यम् अङ्गम् अमुम् तुरंगम् प्रतिमोक्तुम् अर्हसि। श्रुतेः पथः दर्शयितारः ईश्वराः मलीमसाम् पद्धतिम् न आददते।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) तदिति॥ हे मघवन्! तत्तस्मात्कारणात्। महाक्रतोरश्वमेधस्याग्र्यं श्रेष्ठमङ्गं साधनममुं तुरंगं प्रतिमोक्तुं प्रतिदातुमर्हसि। तथा हि-श्रुतेः पथो दर्शयितारः सन्मार्गप्रदर्शका ईश्वरा महान्तो मलीमसां मलिनां पद्धतिं मार्गं नाददते न स्वीकुर्वते, असन्मार्गं नावलम्बन्त इत्यर्थः। मलीमसं तु मलिनं कञ्चरं मलदूषितम् इत्यमरः॥

Summary AI 'Therefore, O Indra, you ought to release this horse, the principal component of the great sacrifice. The powerful, who are meant to show the path of the scriptures, do not themselves follow a sinful course.'

सारांश AI 'हे मघवन्! इस महायज्ञ के प्रधान अंग इस घोड़े को आप मुक्त कर दें। वेदों का मार्ग दिखाने वाले शासक कभी भी कलंकित या गलत मार्ग का अनुसरण नहीं करते हैं।'

पदच्छेदः AI

तत्	तद्	Therefore
अङ्गम्	अङ्ग (२.१)	the part
अग्र्यम्	अग्र्य (२.१)	the principal
मघवन्	मघवन् (८.१)	O Maghavan (Indra)!
महाक्रतोः	महा–क्रतु (६.१)	of the great sacrifice
अमुम्	अदस् (२.१)	this
तुरंगम्	तुरंग (२.१)	horse
प्रतिमोक्तुम्	प्रतिमोक्तुम् (प्रति√मुच्+तुमुन्)	to release
अर्हसि	अर्हसि (√अर्ह् कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you ought to
पथः	पथिन् (२.१)	the path
श्रुतेः	श्रुति (६.१)	of the Veda
दर्शयितारः	दर्शयितृ (√दृश्+णिच्+तृच्, १.३)	showers/teachers
ईश्वराः	ईश्वर (१.३)	the powerful
मलीमसाम्	मलीमस (२.१)	impure
आददते	आददते (आ√दा कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.)	they follow
न	न	not
पद्धतिम्	पद्धति (२.१)	path

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
त	द	ङ्ग	म	ग्र्यं	म	घ	व	न्म	हा	क्र	तो
र	मुं	तु	रं	गं	प्र	ति	मो	क्तु	म	र्ह	सि
प	थः	श्रु	ते	र्द	र्श	यि	ता	र	ई	श्व	रा
म	ली	म	सा	मा	द	द	ते	न	प	द्ध	तिम्
ज			त			ज			र

Other texts to read

शिशुपालवधम् माघः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect