स एवमुक्त्वा मघवन्तमुन्मुखः
करिष्यमाणः सशरं शरासनम् ।
अतिष्ठदालीढविशेषशोभिना
वपुःप्रकर्षेण विडम्बितेश्वरः ॥

अन्वयः AI सः मघवन्तम् एवम् उक्त्वा, उन्मुखः (सन्) सशरम् शरासनम् करिष्यमाणः, आलीढविशेषशोभिना वपुःप्रकर्षेण विडम्बित-ईश्वरः (सन्) अतिष्ठत् ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) स इति॥ स रघुरुन्मुखः सन् मघवन्तमिन्द्रमेवमुक्त्वा शरासनं चापं सशरं करिष्यमाणः। आलीढेनालीढाख्येन स्थानभेदेन विशेषशोभिनाऽतिशयशोभिना वपुःप्रकर्षेण देहौन्नत्येन विडम्बितेश्वरोऽनुसृतपिनाकी सन्। अतिष्ठत्। आलीढलक्षणमाह यादवः-

स्थानानि धन्विनां पञ्च तत्र वैशाखमस्त्त्रियाम्। त्रिवितस्त्यन्तरौ पादौ मण्डलं तोरणाकृति॥ अन्वर्थं स्यात्समपदमालीढं तु ततोऽग्रतः। दक्षिणे वाममाकुञ्च्य प्रत्यालीढविपर्ययः॥

इति ॥

Summary AI Having spoken thus to Indra, Raghu, with his face upturned, stood ready to place an arrow on his bow. With the excellence of his body, shining in the specific warrior stance known as 'ālīḍha', he looked as if he were imitating Lord Shiva.

सारांश AI ऐसा कहकर रघु ने धनुष पर बाण चढ़ाया। युद्ध की 'आलीढ़' मुद्रा में खड़े रघु अपने शारीरिक तेज से साक्षात शिव के समान सुशोभित हो रहे थे।

पदच्छेदः AI

सः	तद् (१.१)	He (Raghu)
एवम्	एवम्	thus
उक्त्वा	उक्त्वा (√वच्+क्त्वा)	having spoken
मघवन्तम्	मघवन् (२.१)	to Maghavan (Indra)
उन्मुखः	उन्मुख (१.१)	with face upturned
करिष्यमाणः	करिष्यमाण (√कृ+लृट्+शानच्, १.१)	about to make
सशरम्	सशर (२.१)	with an arrow
शरासनम्	शरासन (२.१)	the bow
अतिष्ठत्	अतिष्ठत् (√स्था कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	he stood
आलीढविशेषशोभिना	आलीढविशेषशोभिन् (३.१)	shining with the particular (stance) of Ālīḍha
वपुःप्रकर्षेण	वपुस्–प्रकर्ष (३.१)	by the excellence of his body
विडम्बितेश्वरः	विडम्बित–ईश्वर (१.१)	who imitated Lord Shiva

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
स	ए	व	मु	क्त्वा	म	घ	व	न्त	मु	न्मु	खः
क	रि	ष्य	मा	णः	स	श	रं	श	रा	स	नम्
अ	ति	ष्ठ	दा	ली	ढ	वि	शे	ष	शो	भि	ना
व	पुः	प्र	क	र्षे	ण	वि	ड	म्बि	ते	श्व	रः
ज			त			ज			र

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect