हरेः कुमारोऽपि कुमारविक्रमः
सुरद्विपास्फालनकर्कशाङ्गुलौ ।
भुजे शचीपत्रविशेषकाङ्किते
स्वनामचिह्नं निचखान सायकम् ॥

अन्वयः AI कुमारविक्रमः कुमारः अपि हरेः सुर-द्विप-आस्फालन-कर्कश-अङ्गुलौ शची-पत्र-विशेषक-अङ्किते भुजे स्व-नाम-चिह्नम् सायकम् निचखान ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) हरेरिति॥ कुमारस्य स्कन्दस्य विक्रम इव विक्रमो यस्य स तथोक्तः। सप्तम्युपमान- इत्यादिना समासः। कुमारोऽपि रघुरपि सुरद्विपस्यैरावतस्यास्फालनेन कर्कशा अङ्गुलयो यस्य सः। तस्मिन्। शच्याः पत्रविशेषकैरङ्किते शचीपत्रविशेषकाङ्किते हरेरिन्द्रस्य भुजे स्वनामचिह्नं स्वनामाङ्कितं सायकं निचखान निखातवान्। निष्कण्टकराज्यमाप्तस्यायं महानभिभव इति भावः ॥

Summary AI The youth Raghu, possessing the valor of Kartikeya, also drove an arrow marked with his own name into Indra's arm—the arm whose fingers were calloused from patting the divine elephant Airavata and which was adorned with decorative paintings by his wife, Shachi.

सारांश AI कार्तिकेय के समान पराक्रमी रघु ने इंद्र की उस भुजा पर अपना नाम अंकित बाण चलाया, जो ऐरावत के स्पर्श से कठोर थी और शची के श्रृंगार चिह्नों से युक्त थी।

पदच्छेदः AI

हरेः	हरि (६.१)	of Hari (Indra)
कुमारः	कुमार (१.१)	the youth (Raghu)
अपि	अपि	also
कुमारविक्रमः	कुमार–विक्रम (१.१)	having the valor of Kumara (Kartikeya)
सुरद्विपास्फालनकर्कशाङ्गुलौ	सुर–द्विप–आस्फालन–कर्कश–अङ्गुलि (७.१)	on the arm whose fingers were hardened by patting the divine elephant (Airavata)
भुजे	भुज (७.१)	on the arm
शचीपत्रविशेषकाङ्किते	शची–पत्र–विशेषक–अङ्कित (७.१)	marked with the special leaf-designs drawn by Shachi
स्वनामचिह्नम्	स्व–नाम–चिह्न (२.१)	marked with his own name
निचखान	निचखान (नि√खन् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	drove in
सायकम्	सायक (२.१)	an arrow

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
ह	रेः	कु	मा	रो	ऽपि	कु	मा	र	वि	क्र	मः
सु	र	द्वि	पा	स्फा	ल	न	क	र्क	शा	ङ्गु	लौ
भु	जे	श	ची	प	त्र	वि	शे	ष	का	ङ्कि	ते
स्व	ना	म	चि	ह्नं	नि	च	खा	न	सा	य	कम्
ज			त			ज			र

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect