जहार चान्येन मयूरपत्रिणा
शरेण शक्रस्य महाशनिध्वजम् ।
चुकोप तस्मै स भृशं सुरश्रियः
प्रसह्य केशव्यपरोपणादिव ॥
जहार चान्येन मयूरपत्रिणा
शरेण शक्रस्य महाशनिध्वजम् ।
चुकोप तस्मै स भृशं सुरश्रियः
प्रसह्य केशव्यपरोपणादिव ॥
शरेण शक्रस्य महाशनिध्वजम् ।
चुकोप तस्मै स भृशं सुरश्रियः
प्रसह्य केशव्यपरोपणादिव ॥
अन्वयः
AI
च अन्येन मयूरपत्रिणा शरेण शक्रस्य महा-अशनि-ध्वजम् जहार । सः (शक्रः) सुरश्रियः केशान् प्रसह्य व्यपरोपणात् इव तस्मै भृशम् चुकोप ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
जहारेति॥ अन्येन मयूरपत्रिणा मयूरपत्रवता शरेण शक्रस्येन्द्रस्य महाशनिध्वजं महान्तमशनिरूपं ध्वजं जहार चिच्छेद च। स शकः। सुरश्रियः प्रसह्य बलात्कृत्य केशानां व्यपरोपणादवतारणाच्छेदनादिव। तस्मै रघवे भृशमत्यर्थं चुकोप। तं हन्तुमियेषेत्यर्थः।
क्रुधद्रुह- (अष्टाध्यायी १.४.३७ ) इत्यादिना संप्रदानाञ्चतुर्थी ॥
Summary
AI
And with another arrow, fletched with peacock feathers, Raghu cut down Indra's great thunderbolt banner. At this, Indra became greatly enraged at him, as if from the forcible tearing out of the hair of the Goddess of divine fortune.
सारांश
AI
रघु ने एक अन्य मयूरपंख वाले बाण से इंद्र के वज्र अंकित ध्वज को काट दिया। इससे इंद्र वैसे ही क्रोधित हो उठे जैसे कोई देव-लक्ष्मी के बाल बलपूर्वक उखाड़ने पर होता है।
पदच्छेदः
AI
| जहार | जहार (√हृ कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | he cut down |
| च | च | And |
| अन्येन | अन्य (३.१) | with another |
| मयूरपत्रिणा | मयूरपत्रिन् (३.१) | feathered with peacock plumes |
| शरेण | शर (३.१) | arrow |
| शक्रस्य | शक्र (६.१) | of Shakra (Indra) |
| महाशनिध्वजम् | महा–अशनि–ध्वज (२.१) | the banner marked with the great thunderbolt |
| चुकोप | चुकोप (√कुप् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | became angry |
| तस्मै | तद् (४.१) | at him (Raghu) |
| सः | तद् (१.१) | He |
| भृशम् | भृशम् | greatly |
| सुरश्रियः | सुरश्री (६.१) | of the glory of the gods |
| प्रसह्य | प्रसह्य (प्र√सह्+ल्यप्) | by force |
| केशव्यपरोपणात् | केश–व्यपरोपण (५.१) | from the tearing out of the hair |
| इव | इव | as if |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ज | हा | र | चा | न्ये | न | म | यू | र | प | त्रि | णा |
| श | रे | ण | श | क्र | स्य | म | हा | श | नि | ध्व | जम् |
| चु | को | प | त | स्मै | स | भृ | शं | सु | र | श्रि | यः |
| प्र | स | ह्य | के | श | व्य | प | रो | प | णा | दि | व |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.