अमोच्यमश्वं यदि मन्यसे प्रभो
ततः समाप्ते विधिनैव कर्मणि ।
अजस्रदीक्षाप्रयतः स मद्गुरुः
क्रतोरशेषेण फलेन युज्यताम् ॥

अन्वयः AI प्रभो! यदि अश्वम् अमोच्यम् मन्यसे, ततः कर्मणि विधिना एव समाप्ते (सति), अजस्र-दीक्षा-प्रयतः सः मत्-गुरुः क्रतोः अशेषेण फलेन युज्यताम् ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) अमोच्यमिति॥ हे प्रभो इन्द्र! अश्वममोच्यं मन्यसे यदि ततस्तर्ह्यजस्रदीक्षायां प्रयतः स मद्गुरुर्मम पिता विधिनैव कर्मणि समाप्ते सति क्रतोर्यत्फलं तेन फलेनाशेषेण कृत्स्नेन युज्यतां युक्तोऽस्तु । अश्वमेधफललाभे किमश्वेनेति भावः॥
Summary AI "O Lord! If you think the horse must not be released, then let the ritual be considered completed by this very rite (of my fighting you). May my father, who is purified by constant consecration, be endowed with the entire fruit of the sacrifice."
सारांश AI रघु ने कहा कि हे प्रभु! यदि आप अश्व को छोड़ना उचित नहीं समझते, तो निरंतर दीक्षा में प्रयत्नशील मेरे पिता को विधिपूर्वक यज्ञ संपन्न होने का संपूर्ण फल प्राप्त हो जाए।
पदच्छेदः AI
अमोच्यम्अमोच्य (२.१) not to be released
अश्वम्अश्व (२.१) the horse
यदियदि if
मन्यसेमन्यसे (√मन् कर्तरि लट् (आत्मने.) म.पु. एक.) you think
प्रभोप्रभु (८.१) O Lord!
ततःततः then
समाप्तेसमाप्त (सम्√आप्+क्त, ७.१) being completed
विधिनाविधि (३.१) by the rite
एवएव itself
कर्मणिकर्मन् (७.१) the ritual
अजस्रदीक्षाप्रयतःअजस्रदीक्षाप्रयत (१.१) who is purified by constant consecration
सःतद् (१.१) he
मद्गुरुःमद्गुरु (१.१) my father
क्रतोःक्रतु (६.१) of the sacrifice
अशेषेणअशेष (३.१) with the entire
फलेनफल (३.१) fruit
युज्यताम्युज्यताम् (√युज् भावकर्मणोः लोट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) may he be endowed
छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११ १२
मो च्य श्वं दि न्य से प्र भो
तः मा प्ते वि धि नै र्म णि
स्र दी क्षा प्र तः द्गु रुः
क्र तो शे षे ले यु ज्य ताम्
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.