अन्वयः
AI
तस्य लोचने कामम् कर्णान्तविश्रान्ते विशाले (आस्ताम्) । तु सूक्ष्मकार्यार्थदर्शिना शास्त्रेण (एव) चक्षुष्मत्ता (अभूत्) ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
काममिति॥ विशाले तस्य रघोर्लोचने कामं कर्णान्तयोर्विश्रान्ते कर्णप्रान्तगते। चक्षुष्मत्ता तु। चक्षुःफलं त्वित्यर्थः। सूक्ष्मान् कार्यार्थान्कर्तव्यार्थान् दर्शयति प्रकाशयतीति सूक्ष्मकार्यार्थदर्शिना शास्त्त्रेणैव। शास्त्त्रं दृष्टिर्विवेकिनामिति भावः॥
Summary
AI
Granted, his large eyes extended to his ears. But his true power of sight came from the scriptures, which enabled him to perceive subtle matters and their true purpose.
सारांश
AI
यद्यपि रघु के नेत्र विशाल थे, किंतु सूक्ष्म एवं गुप्त राजकीय कार्यों को देखने की वास्तविक दृष्टि उन्हें शास्त्र-ज्ञान से प्राप्त थी।
पदच्छेदः
AI
| कामम् | कामम् | Granted |
| कर्णान्तविश्रान्ते | कर्ण–अन्त–विश्रान्त (१.२) | resting up to the ears |
| विशाले | विशाल (१.२) | large |
| तस्य | तत् (६.१) | his |
| लोचने | लोचन (१.२) | two eyes |
| चक्षुष्मत्ता | चक्षुष्मत्ता (१.१) | the state of having true sight |
| तु | तु | but |
| शास्त्रेण | शास्त्र (३.१) | by the scripture |
| सूक्ष्मकार्यार्थदर्शिना | सूक्ष्म–कार्य–अर्थ–दर्शिन् (३.१) | which sees subtle matters and their purpose |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| का | मं | क | र्णा | न्त | वि | श्रा | न्ते |
| वि | शा | ले | त | स्य | लो | च | ने |
| च | क्षु | ष्म | त्ता | तु | शा | स्त्त्रे | ण |
| सू | क्ष्म | का | र्या | र्थ | द | र्शि | ना |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.