गृहीतप्रतिमुक्तस्य स धर्मविजयी नृपः ।
श्रियं महेन्द्रनाथस्य जहार न तु मेदिनीम् ॥

अन्वयः AI धर्मविजयी सः नृपः गृहीत-प्रतिमुक्तस्य महेन्द्रनाथस्य श्रियम् जहार, तु मेदिनीम् न (जहार)।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) गृहीतेति॥ धर्मविजयी धर्मार्थविजयशीलः स नृपो रघुः। गृहीतश्चासौ प्रतिमुक्तश्च गृहीतप्रतिमुक्तः। तस्य महेन्द्रनाथस्य कालिङ्गस्य श्रियं जहार। धर्मार्थमिति भावः। मेदिनीं तु न जहार। शरणागतवात्सल्यादिति भावः ॥
Summary AI That righteous conqueror, King Raghu, took away the royal fortune of the lord of Mahendra, whom he had captured and then released, but not his land.
सारांश AI धर्मविजयी राजा रघु ने महेंद्र पर्वत के स्वामी को बंदी बनाकर फिर मुक्त कर दिया और उनकी राजलक्ष्मी को तो ले लिया, परंतु उनकी भूमि को नहीं छीना।
पदच्छेदः AI
गृहीत-प्रतिमुक्तस्यगृहीत (√गृहीत+क्त)प्रतिमुक्त (प्रति√मुच्+क्त, ६.१) of him who was captured and then released,
सःतद् (१.१) that
धर्मविजयीधर्मविजयिन् (१.१) righteous conqueror,
नृपःनृप (१.१) king,
श्रियम्श्री (२.१) the royal fortune
महेन्द्रनाथस्यमहेन्द्रनाथ (६.१) of the lord of the Mahendra mountain,
जहारजहार (√हृ कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) took away,
not
तुतु but
मेदिनीम्मेदिनी (२.१) the land.
छन्दः अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
गृ ही प्र ति मु क्त स्य
र्म वि यी नृ पः
श्रि यं हे न्द्र ना स्य
हा तु मे दि नीम्
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.