समाप्तविद्येन मया महर्षि-
र्विज्ञापितोऽभूद्गुरुदक्षिणायै ।
स मे चिरायास्खलितोपचारां
तां भक्तिमेवागणयत्पुरस्तात् ॥

अन्वयः AI समाप्तविद्येन मया गुरुदक्षिणायै महर्षिः विज्ञापितः अभूत्। सः पुरस्तात् मे चिराय अस्खलित-उपचाराम् ताम् भक्तिम् एव अगणयत्।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) समाप्तेति॥ समाप्तविद्येन मया महर्षिर्गुरुदक्षिणायै गुरुदक्षिणास्वीकारार्थं विज्ञापितोऽभूत्। स च गुरुश्चिरायास्खलितोपचारां तां दुष्करां मे भक्तिमेव पुरस्तात् प्रथमम्। अगणयत् संख्यातवान्। भक्त्यैव संतुष्टः, किं दक्षिणयेत्युक्तवानित्यर्थः। अथवा, -भक्तिमेव तां दक्षिणामगणयदिति योज्यम् ॥

Summary AI "Having completed my studies, I requested the great sage (Vartantu) about the teacher's fee. But he, at first, considered only my long-standing, unwavering service and devotion as the fee itself."

सारांश AI कौत्स बोले कि शिक्षा पूर्ण होने पर जब मैंने गुरु से दक्षिणा के लिए आग्रह किया, तो उन्होंने मेरी दीर्घकालीन निष्काम सेवा को ही पर्याप्त दक्षिणा माना था।

पदच्छेदः AI

समाप्तविद्येन	समाप्त–विद्य (३.१)	by me who had completed my studies
मया	अस्मद् (३.१)	by me
महर्षिः	महर्षि (१.१)	the great sage
विज्ञापितः	विज्ञापित (वि√ज्ञा+णिच्+क्त, १.१)	was requested
अभूत्	अभूत् (√भू कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	was
गुरुदक्षिणायै	गुरु–दक्षिणा (४.१)	for the guru's fee
सः	तद् (१.१)	He
मे	अस्मद् (६.१)	my
चिराय	चिराय	long-standing
अस्खलितोपचाराम्	अस्खलित–उपचार (२.१)	unwavering service
ताम्	तद् (२.१)	that
भक्तिम्	भक्ति (२.१)	devotion
एव	एव	only
अगणयत्	अगणयत् (√गण् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	considered
पुरस्तात्	पुरस्तात्	at first

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
स	मा	प्त	वि	द्ये	न	म	या	म	ह	र्षि
र्वि	ज्ञा	पि	तो	ऽभू	द्गु	रु	द	क्षि	णा	यै
स	मे	चि	रा	या	स्ख	लि	तो	प	चा	रां
तां	भ	क्ति	मे	वा	ग	ण	य	त्पु	र	स्तात्

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect