निर्बन्धसंजातरुषार्थकार्श्य-
मचिन्तयित्वा गुरुणाहमुक्तः ।
वित्तस्य विद्यापरिसंख्यया मे
कोटीश्चतस्रो दश चाहरेति ॥

अन्वयः AI निर्बन्ध-संजात-रुषा गुरुणा, मम अर्थकार्श्यम् अचिन्तयित्वा, अहम् उक्तः, "मे विद्या-परिसंख्यया वित्तस्य चतस्रः दश च कोटीः आहर" इति।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) निर्बन्धेति॥ निर्बन्धेन प्रार्थनातिशयेन संजातरुषा संजातक्रोधेन गुरुणा। अर्थकार्श्यं दारिद्र्यमचिन्तयित्वाऽविचार्य। अहं वित्तस्य धनस्य चतस्रो दश च कोटीश्चतुर्दशकोटीर्मे मह्यमाहरानयेति विद्यापरिसंख्यया विद्यपरिसंख्यानुसारेणैवोक्तः। अत्र मनुः-

अङ्गानि वेदाश्चत्वारो मीमांसा न्यायविस्तरः। पुराणं धर्मशास्त्रं च विद्या ह्येताश्चतुर्दश॥

इति ॥

Summary AI "Angered by my insistence, the guru, without considering my poverty, told me: 'Bring me fourteen crores of gold coins, corresponding to the fourteen branches of knowledge you have learned from me.'"

सारांश AI कौत्स ने बताया कि गुरु ने उनकी हठ से रुष्ट होकर और उनकी निर्धनता का विचार न करते हुए, उनसे चौदह विद्याओं के बदले चौदह करोड़ स्वर्ण मुद्राएँ माँगी हैं।

पदच्छेदः AI

निर्बन्धसंजातरुषा	निर्बन्ध–संजात–रुष् (३.१)	by the one in whom anger was born from insistence
अर्थकार्श्यम्	अर्थ–कार्श्य (२.१)	poverty
अचिन्तयित्वा	अचिन्तयित्वा (अ√चिन्त्+क्त्वा)	without considering
गुरुणा	गुरु (३.१)	by the guru
अहम्	अस्मद् (१.१)	I
उक्तः	उक्त (√वच्+क्त, १.१)	was told
वित्तस्य	वित्त (६.१)	of wealth
विद्यापरिसंख्यया	विद्या–परिसंख्या (३.१)	by the number of sciences
मे	अस्मद् (४.१)	for me
कोटीः	कोटि (२.३)	crores
चतस्रः	चतुर् (२.३)	four
दश	दशन् (२.३)	and ten
च	च	and
आहर	आहर (आ√हृ कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	bring
इति	इति	thus

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
नि	र्ब	न्ध	सं	जा	त	रु	षा	र्थ	का	र्श्य
म	चि	न्त	यि	त्वा	गु	रु	णा	ह	मु	क्तः
वि	त्त	स्य	वि	द्या	प	रि	सं	ख्य	या	मे
को	टी	श्च	त	स्रो	द	श	चा	ह	रे	ति

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect