तथेति तस्यावितथं प्रतीतः
प्रत्यग्रहीत्संगरमग्रजन्मा ।
गामात्तसारां रघुरप्यवेक्ष्य
निष्क्रष्टुमर्थं चकमे कुबेरात् ॥
तथेति तस्यावितथं प्रतीतः
प्रत्यग्रहीत्संगरमग्रजन्मा ।
गामात्तसारां रघुरप्यवेक्ष्य
निष्क्रष्टुमर्थं चकमे कुबेरात् ॥
प्रत्यग्रहीत्संगरमग्रजन्मा ।
गामात्तसारां रघुरप्यवेक्ष्य
निष्क्रष्टुमर्थं चकमे कुबेरात् ॥
अन्वयः
AI
प्रतीतः अग्रजन्मा तस्य (रघोः) संगरम् "तथा" इति अवितथं प्रत्यग्रहीत्। रघुः अपि गाम् आत्तसाराम् अवेक्ष्य, कुबेरात् अर्थं निष्क्रष्टुं चकमे।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
तथेतीति॥ अग्रजन्मा ब्राह्मणः प्रतीतः प्रीतः सन्, तस्य रघोरवितथममोघं संगरं प्रतिज्ञाम्।
अथ प्रतिज्ञाजिसंविदापत्सु संगरः इत्यमरः। तां गिरम् इति केचित्पठन्ति। तथेति प्रत्यग्रहीत्। रघुरपि गां भूमिमात्तसारां गृहीतधनामवेक्ष्य कुबेरादर्थं निष्क्रष्टुमाहर्तुं चकम इयेष ॥
Summary
AI
The convinced Brahmana (Kautsa) accepted Raghu's promise as true, saying "So be it." Raghu, in turn, seeing that the earth had been drained of its resources, desired to extract the required wealth from Kubera.
सारांश
AI
कौत्स के सहमत होने पर राजा रघु ने पृथ्वी को धनहीन पाकर कुबेर से धन प्राप्त करने के लिए उन पर आक्रमण करने का विचार किया।
पदच्छेदः
AI
| तथा | तथा | So be it |
| इति | इति | thus |
| तस्य | तद् (६.१) | his |
| अवितथम् | अवितथ (२.१) | as true |
| प्रतीतः | प्रतीत (प्रति√इ+क्त, १.१) | convinced |
| प्रत्यग्रहीत् | प्रत्यग्रहीत् (प्रति√ग्रह् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | accepted |
| संगरम् | संगर (२.१) | promise |
| अग्रजन्मा | अग्रजन्मन् (१.१) | the Brahmana |
| गाम् | गो (२.१) | the earth |
| आत्तसाराम् | आत्त–सार (२.१) | whose resources were taken |
| रघुः | रघु (१.१) | Raghu |
| अपि | अपि | in turn |
| अवेक्ष्य | अवेक्ष्य (अव√ईक्ष्+ल्यप्) | seeing |
| निष्क्रष्टुम् | निष्क्रष्टुम् (निस्√कृष्+तुमुन्) | to extract |
| अर्थम् | अर्थ (२.१) | wealth |
| चकमे | चकमे (√कम् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | desired |
| कुबेरात् | कुबेर (५.१) | from Kubera |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | थे | ति | त | स्या | वि | त | थं | प्र | ती | तः |
| प्र | त्य | ग्र | ही | त्सं | ग | र | म | ग्र | ज | न्मा |
| गा | मा | त्त | सा | रां | र | घु | र | प्य | वे | क्ष्य |
| नि | ष्क्र | ष्टु | म | र्थं | च | क | मे | कु | बे | रात् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.