Loading data... On slow networks this could take a few minutes.
100%

तं भूपतिर्भासुरहेमराशिं
लब्धं कुबेरादभियास्यमानात् ।
दिदेश कौत्साय समस्तमेव
पादं सुमेरोरिव वज्रभिन्नम् ॥

अन्वयः AI भूपतिः (रघुः) अभियास्यमानात् कुबेरात् लब्धं, सुमेरोः वज्र-भिन्नं पादम् इव (स्थितं), तं समस्तं भासुर-हेम-राशिम् एव कौत्साय दिदेश।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) तमिति॥ भूपती रघुः। अभियास्यमानादभिगमिष्यमाणात् कुबेराल्लब्धम्। वज्रेण कुलिशेन भिन्नं सुमेरोः पादं प्रत्यन्तपर्वनमिव स्थितम्। पादाः प्रत्यन्तपर्वताः इत्यमरः (अमरकोशः २.३.७ ) शृङ्गम् इति क्वचित्पाठः। तं भासुरं भास्वरम्। भञ्जभासमिदो घुरच् (अष्टाध्यायी ३.२.१६१ ) इति घुरच्। हेमराशिं समस्तं कृत्स्नमेव कौत्साय दिदेश ददौ। न तु चतुर्दशकोटिमात्रमित्येवकारार्थः ॥
Summary AI The king (Raghu) gave that entire heap of shining gold—obtained from Kubera who was about to be attacked—to Kautsa, just as if it were a peak of Mount Sumeru shattered by a thunderbolt.
सारांश AI राजा रघु ने भयभीत कुबेर से प्राप्त वह संपूर्ण स्वर्ण राशि कौत्स को दान कर दी, जो सुमेरु पर्वत के वज्र से खंडित हिस्से के समान प्रतीत हो रही थी।
पदच्छेदः AI
तम्तद् (२.१) that
भूपतिःभूपति (१.१) The king
भासुरहेमराशिम्भासुरहेमराशि (२.१) heap of shining gold
लब्धम्लब्ध (√लभ्+क्त, २.१) obtained
कुबेरात्कुबेर (५.१) from Kubera
अभियास्यमानात्अभियास्यमान (अभि√या+स्य+शानच्, ५.१) who was about to be attacked
दिदेशदिदेश (√दिश् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) gave
कौत्सायकौत्स (४.१) to Kautsa
समस्तम्समस्त (२.१) entire
एवएव itself
पादम्पाद (२.१) a peak
सुमेरोःसुमेरु (६.१) of Mount Sumeru
इवइव as if
वज्रभिन्नम्वज्रभिन्न (२.१) shattered by a thunderbolt
छन्दः उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
तं भू ति र्भा सु हे रा शिं
ब्धं कु बे रा भि या स्य मा नात्
दि दे कौ त्सा स्त मे
पा दं सु मे रो रि ज्र भि न्नम्
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.