इत्थं प्रयुज्याशिषमग्रजन्मा
राज्ञे प्रतीयाय गुरोः सकाशम् ।
राजापि लेभे सुतमाशु तस्मा-
दालोकमर्कादिव जीवलोकः ॥
इत्थं प्रयुज्याशिषमग्रजन्मा
राज्ञे प्रतीयाय गुरोः सकाशम् ।
राजापि लेभे सुतमाशु तस्मा-
दालोकमर्कादिव जीवलोकः ॥
राज्ञे प्रतीयाय गुरोः सकाशम् ।
राजापि लेभे सुतमाशु तस्मा-
दालोकमर्कादिव जीवलोकः ॥
अन्वयः
AI
अग्रजन्मा इत्थम् आशिषम् प्रयुज्य राज्ञे (अनुज्ञां दत्त्वा) गुरोः सकाशम् प्रतीयाय । राजा अपि, जीवलोकः अर्कात् आलोकम् इव, तस्मात् आशु सुतम् लेभे ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
इत्थमिति॥ अग्रजन्मा ब्राह्मणः।
अग्रजन्मा द्विजे श्रेष्ठे भ्रातरि ब्रह्मणि स्मृतः इति विश्वः। इत्थं राज्ञ आशिषं प्रयुज्य दत्त्वा गुरोः सकाशं समीपं प्रतीयाय प्राप। राजाऽपि। जीवलोको जीवसमूहः। जीवः प्राणिनि गीष्पतौ इति विश्वः। अर्गादालोकं प्रकाशमिव। चैतन्यम् इति पाठे ज्ञानम्। तस्मादृषेराशु सुतं लेभे प्राप ॥
Summary
AI
Having thus bestowed his blessing, the Brahmin returned to the presence of his preceptor. The king also quickly obtained a son from him (through the power of the blessing), just as the world of living beings obtains light from the sun.
सारांश
AI
राजा को इस प्रकार आशीर्वाद देकर कौत्स अपने गुरु के पास चले गए। राजा रघु को भी शीघ्र ही वैसा ही पुत्र प्राप्त हुआ जैसे सूर्य से जगत को प्रकाश मिलता है।
पदच्छेदः
AI
| इत्थम् | इत्थम् | thus |
| प्रयुज्य | प्रयुज्य (प्र√युज्+ल्यप्) | having bestowed |
| आशिषम् | आशिस् (२.१) | blessing |
| अग्रजन्मा | अग्रजन्मन् (१.१) | the Brahmin |
| राज्ञे | राजन् (४.१) | to the king |
| प्रतीयाय | प्रतीयाय (प्रति√इ कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | returned |
| गुरोः | गुरु (६.१) | of the preceptor |
| सकाशम् | सकाश (२.१) | to the presence |
| राजा | राजन् (१.१) | the king |
| अपि | अपि | also |
| लेभे | लेभे (√लभ् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | obtained |
| सुतम् | सुत (२.१) | a son |
| आशु | आशु | quickly |
| तस्मात् | तद् (५.१) | from him |
| आलोकम् | आलोक (२.१) | light |
| अर्कात् | अर्क (५.१) | from the sun |
| इव | इव | like |
| जीवलोकः | जीव–लोक (१.१) | the world of living beings |
छन्दः
इन्द्रवज्रा [११: ततजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| इ | त्थं | प्र | यु | ज्या | शि | ष | म | ग्र | ज | न्मा |
| रा | ज्ञे | प्र | ती | या | य | गु | रोः | स | का | शम् |
| रा | जा | पि | ले | भे | सु | त | मा | शु | त | स्मा |
| दा | लो | क | म | र्का | दि | व | जी | व | लो | कः |
| त | त | ज | ग | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.