स नर्मदारोधसि सीकरार्द्रै-
र्मरुद्भिरानर्तितनक्तमाले ।
निवेशयामास विलङ्घिताध्वा
क्लान्तं रजोधूसरकेतु सैन्यम् ॥

अन्वयः AI विलङ्घित-अध्वा सः क्लान्तम् रजः-धूसर-केतु सैन्यम्, सीकर-आर्द्रैः मरुद्भिः आनर्तित-नक्तमाले नर्मदा-रोधसि निवेशयामास ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) स इति॥ विलङ्घिताध्वाऽतिक्रान्तमार्गः सोऽजः सीकरार्द्रैः। शीतलैरित्यर्थः। मरुद्भिर्वातैरानर्तिताः कम्पिता नक्तमालाश्चिरबिल्वाख्यवृक्षभेदाः। चिरबिल्वो नक्तमालः करजश्च करञ्जके इत्यमरः (अमरकोशः २.४.४७ ) । यस्मिंस्तस्मिन्। निवेशार्ह इत्यर्थः। नर्मदाया रोधसि रेवायास्तीरे क्लान्तं श्रान्तं रजोभिर्धूसराः केतवो ध्वजा यस्य तत्सैन्यं निवेशयामास ॥

Summary AI Having traversed a long distance, he (Aja) made his weary army, whose banners were grey with dust, encamp on the bank of the Narmada, a place where Naktamala trees were made to dance by winds moist with spray.

सारांश AI नर्मदा के तट पर, जहाँ शीतल वायु वृक्षों को झकझोर रही थी, अज ने यात्रा से थकी और धूल से धूसरित अपनी सेना का पड़ाव डाला।

पदच्छेदः AI

सः	तद् (१.१)	he (Aja)
नर्मदारोधसि	नर्मदा–रोधस् (७.१)	on the bank of the Narmada
सीकरार्द्रैः	सीकर–आर्द्र (३.३)	by winds moist with spray
मरुद्भिः	मरुत् (३.३)	by the winds
आनर्तितनक्तमाले	आनर्तित–नक्तमाल (७.१)	where the Naktamala trees were made to dance
निवेशयामास	निवेशयामास (नि√विश् +णिच्+आम् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	caused to encamp
विलङ्घिताध्वा	विलङ्घित–अध्वन् (१.१)	he who had traversed a long way
क्लान्तम्	क्लान्त (√क्लम्+क्त, २.१)	weary
रजोधूसरकेतु	रजस्–धूसर–केतु (२.१)	whose banners were grey with dust
सैन्यम्	सैन्य (२.१)	army

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
स	न	र्म	दा	रो	ध	सि	सी	क	रा	र्द्रै
र्म	रु	द्भि	रा	न	र्ति	त	न	क्त	मा	ले
नि	वे	श	या	मा	स	वि	ल	ङ्घि	ता	ध्वा
क्ला	न्तं	र	जो	धू	स	र	के	तु	सै	न्यम्

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect