अथ प्रभावोपनतैः कुमारं
कल्पद्रुमोत्थैरवकीर्य पुष्पैः ।
उवाच वाग्मी दशनप्रभाभिः
संवर्धितोरः स्थलतारहारः ॥
अथ प्रभावोपनतैः कुमारं
कल्पद्रुमोत्थैरवकीर्य पुष्पैः ।
उवाच वाग्मी दशनप्रभाभिः
संवर्धितोरः स्थलतारहारः ॥
कल्पद्रुमोत्थैरवकीर्य पुष्पैः ।
उवाच वाग्मी दशनप्रभाभिः
संवर्धितोरः स्थलतारहारः ॥
अन्वयः
AI
अथ वाग्मी (गन्धर्वः) प्रभाव-उपनतैः कल्पद्रुम-उत्थैः पुष्पैः कुमारम् अवकीर्य, दशन-प्रभाभिः संवर्धित-उरःस्थल-तार-हारः (सन्) उवाच ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
अथेति॥ अथ प्रभावेनोपनतैः प्राप्तैः कल्पद्रुमोत्थैः कल्पवृक्षोत्पन्नैः पुष्पैः कुमारमजमवकीर्याभिवृष्य दशनप्रभाभिर्दन्तकान्तिभिः संवर्धिता उरःस्थले ये तारहाराः स्थूलमुक्ताहारास्ते येन स तथोक्तः। वाचोऽस्य सन्तीति वाग्मी वक्ता।
वाचो ग्मिनिः (अष्टाध्यायी ५.२.१२४ ) इति ग्मिनिप्रत्ययः। स पुरुष उवाच ॥
Summary
AI
Then, the eloquent being, having showered the prince with flowers from a wish-fulfilling tree brought forth by his power, spoke. The brilliant pearl necklace on his chest was further enhanced by the lustre of his teeth as he spoke.
सारांश
AI
उस दिव्य पुरुष ने कल्पवृक्ष के पुष्पों से अज का अभिनंदन किया और अपनी मुस्कान की आभा से चमकते हुए मधुर वाणी में बोलना प्रारंभ किया।
पदच्छेदः
AI
| अथ | अथ | then |
| प्रभावोपनतैः | प्रभाव–उपनत (३.३) | brought forth by his supernatural power |
| कुमारम् | कुमार (२.१) | the prince |
| कल्पद्रुमोत्थैः | कल्पद्रुम–उत्थ (३.३) | born of the wish-fulfilling tree |
| अवकीर्य | अवकीर्य (अव√कॄ+ल्यप्) | having showered |
| पुष्पैः | पुष्प (३.३) | with flowers |
| उवाच | उवाच (√वच् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | said |
| वाग्मी | वाग्मिन् (१.१) | the eloquent one |
| दशनप्रभाभिः | दशन–प्रभा (३.३) | by the lustre of his teeth |
| संवर्धितोरःस्थलतारहारः | संवर्धित–उरःस्थल–तार–हार (१.१) | whose brilliant pearl necklace on his chest was enhanced |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | थ | प्र | भा | वो | प | न | तैः | कु | मा | रं |
| क | ल्प | द्रु | मो | त्थै | र | व | की | र्य | पु | ष्पैः |
| उ | वा | च | वा | ग्मी | द | श | न | प्र | भा | भिः |
| सं | व | र्धि | तो | रः | स्थ | ल | ता | र | हा | रः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.