मतङ्गशापादवलेपमूला-
दवाप्तवानस्मि मतङ्गजत्वम् ।
अवेहि गन्धर्वपतेस्तनूजं
प्रियंवदं मां प्रियदर्शनस्य ॥

अन्वयः AI (अहम्) अवलेपमूलात् मतङ्गशापात् मतङ्गजत्वम् अवाप्तवान् अस्मि । मां प्रियदर्शनस्य गन्धर्वपतेः तनूजं प्रियंवदम् अवेहि ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) मतङ्गेति॥ अवलेपमूलाद्गर्वहेतुकात्। अवलेपस्तु गर्वे स्याल्लेपने द्वेषणेऽपि च इति विश्वः। मतङ्गस्य मुनेः शापान्तमङ्गजत्वमवाप्तवानस्मि। मां प्रियदर्शनस्य प्रियदर्शनाख्यस्य गन्धर्वपतेर्गन्धर्वराजस्य तनूजं पुत्रम्। स्त्त्रियां मूर्तिस्तनुस्तनूः इत्यमरः। तन्वादेर्वा (अष्टाध्यायी ३.१.७९ ) इत्यूङिति केचित्। प्रियंवदं प्रियंवदाख्यमवेहि जानीहे। प्रियं वदतीति प्रियंवदः। प्रियवशे वदः खच् (अष्टाध्यायी ३.२.३८ ) इति खच्प्रत्ययः ॥
Summary AI I obtained this state of an elephant due to a curse from the sage Matanga, which was rooted in my arrogance. Know me to be Priyamvada, the son of the handsome Gandharva king.
सारांश AI उसने कहा- मैं गंधर्वराज प्रियदर्शन का पुत्र प्रियंवद हूँ। मतंग ऋषि के श्राप के कारण मुझे यह हाथी का रूप प्राप्त हुआ था।
पदच्छेदः AI
मतङ्गशापात्मतङ्गशाप (५.१) from the curse of Matanga
अवलेपमूलात्अवलेपमूल (५.१) which was rooted in arrogance
अवाप्तवान्अवाप्तवत् (अव√आप्+क्तवतु, १.१) I obtained
अस्मिअस्मि (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. एक.) am
मतङ्गजत्वम्मतङ्गजत्व (२.१) the state of an elephant
अवेहिअवेहि (अव√इ कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.) know
गन्धर्वपतेःगन्धर्वपति (६.१) of the king of Gandharvas
तनूजम्तनूज (२.१) the son
प्रियंवदम्प्रियंवद (२.१) Priyamvada
माम्अस्मद् (२.१) me
प्रियदर्शनस्यप्रियदर्शन (६.१) of the handsome one
छन्दः उपेन्द्रवज्रा [११: जतजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
ङ्ग शा पा ले मू ला
वा प्त वा स्मि ङ्ग त्वम्
वे हि न्ध र्व ते स्त नू जं
प्रि यं दं मां प्रि र्श स्य
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.