संमोचितः सत्त्ववता त्वयाहं
शापाञ्चिरप्रार्थितदर्शनेन ।
प्रतिप्रियं चेद्भवतो न कुर्यां
वृथा हि मे स्यात्स्वपदोपलब्धिः ॥

अन्वयः AI चिरप्रार्थितदर्शनेन सत्त्ववता त्वया अहं शापात् संमोचितः । चेत् भवतः प्रतिप्रियं न कुर्याम्, हि मे स्वपदोपलब्धिः वृथा स्यात् ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) संमोचित इति॥ चिरं प्रार्थितं दर्शनं यस्य तेन सत्त्ववता बलवता त्वयाऽहं शापात्संमोचितो मोक्षं प्रापितः। भवतः प्रतिप्रियं प्रत्युपकारं न कुया चेन्मे स्वपदोपलब्धिः स्वस्थानप्राप्तिः। पदं व्यवसितत्राणस्थानलक्ष्माङ्घिवस्तुषु इत्यमरः। वृथा स्याद्धि। तदुक्तम्-प्रतिकर्तुमशक्तस्य जीवितान्मरणं वरम् इति ॥

Summary AI I have been freed from the curse by you, a man of great strength, whose sight I have long desired. If I do not do a favor in return for you, my regaining of my own form would indeed be in vain.

सारांश AI हे वीर! आपने मुझे शापमुक्त किया है। यदि मैं आपकी सहायता न करूँ, तो मेरा यह गंधर्व पद प्राप्त करना निरर्थक ही माना जाएगा।

पदच्छेदः AI

संमोचितः	संमोचित (सम्√मुच्+णिच्+क्त, १.१)	I have been freed
सत्त्ववता	सत्त्ववत् (३.१)	by the strong one
त्वया	युष्मद् (३.१)	by you
अहम्	अस्मद् (१.१)	I
शापात्	शाप (५.१)	from the curse
चिरप्रार्थितदर्शनेन	चिर–प्रार्थित–दर्शन (३.१)	whose sight was long desired
प्रतिप्रियम्	प्रतिप्रिय (२.१)	a return favor
चेत्	चेत्	if
भवतः	भवत् (६.१)	to you
न	न	not
कुर्याम्	कुर्याम् (√कृ कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) उ.पु. एक.)	I should do
वृथा	वृथा	in vain
हि	हि	indeed
मे	अस्मद् (६.१)	my
स्यात्	स्यात् (√अस् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	would be
स्वपदोपलब्धिः	स्व–पद–उपलब्धि (१.१)	attainment of my own state

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
सं	मो	चि	तः	स	त्त्व	व	ता	त्व	या	हं
शा	पा	ञ्चि	र	प्रा	र्थि	त	द	र्श	ने	न
प्र	ति	प्रि	यं	चे	द्भ	व	तो	न	कु	र्यां
वृ	था	हि	मे	स्या	त्स्व	प	दो	प	ल	ब्धिः

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect