अलं ह्रिया मां प्रति यन्मुहूर्तं
दयापरोऽभूः प्रहरन्नपि त्वम् ।
तस्मादुपच्छन्दयति प्रयोज्यं
मयि त्वया न प्रतिषेधरौक्ष्यम् ॥
अलं ह्रिया मां प्रति यन्मुहूर्तं
दयापरोऽभूः प्रहरन्नपि त्वम् ।
तस्मादुपच्छन्दयति प्रयोज्यं
मयि त्वया न प्रतिषेधरौक्ष्यम् ॥
दयापरोऽभूः प्रहरन्नपि त्वम् ।
तस्मादुपच्छन्दयति प्रयोज्यं
मयि त्वया न प्रतिषेधरौक्ष्यम् ॥
अन्वयः
AI
त्वं मां प्रति प्रहरन् अपि यत् मुहूर्तं दयापरः अभूः, (तत्) ह्रिया अलम् । तस्मात् उपच्छन्दयति मयि त्वया प्रतिषेध-रौक्ष्यं न प्रयोज्यम् ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
अलमिति॥ किं च, मां प्रति ह्रिया प्रहारनिमित्तयाऽलम्। कुतः? यद्यतो हेस्तोस्त्वं मां प्रहरन्नपि मुहूर्तं दयापरः कृपालुरभूः। तस्मादुपच्छन्दयति प्रार्थयमाने मयि त्वया। प्रतिषेधः परिहारः स एव रौक्ष्यं पारुष्यम्। तन्न प्रयोज्यं न कर्तव्यम् ॥
Summary
AI
Enough with shyness. Even while striking me, you were compassionate for a moment. Therefore, as I am persuading you, you should not employ the harshness of refusal towards me.
सारांश
AI
मुझसे उपहार लेने में संकोच न करें, क्योंकि प्रहार करते समय भी आप दयालु थे। मेरे निवेदन को अस्वीकार कर आप कठोरता न दिखाएं।
पदच्छेदः
AI
| अलम् | अलम् | Enough |
| ह्रिया | ह्री (३.१) | with shyness |
| माम् | अस्मद् (२.१) | towards me |
| प्रति | प्रति | towards |
| यत् | यत् | since |
| मुहूर्तम् | मुहूर्त (२.१) | for a moment |
| दयापरः | दयापर (१.१) | compassionate |
| अभूः | अभूः (√भू कर्तरि लङ् (परस्मै.) म.पु. एक.) | you were |
| प्रहरन् | प्रहरत् (प्र√हृ+शतृ, १.१) | while striking |
| अपि | अपि | even |
| त्वम् | युष्मद् (१.१) | you |
| तस्मात् | तस्मात् | therefore |
| उपच्छन्दयति | उपच्छन्दयति (उप√छन्द् +णिच् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | while persuading |
| प्रयोज्यम् | प्रयोज्य (प्र√युज्+ण्यत्, १.१) | should be employed |
| मयि | अस्मद् (७.१) | towards me |
| त्वया | युष्मद् (३.१) | by you |
| न | न | not |
| प्रतिषेधरौक्ष्यम् | प्रतिषेध–रौक्ष्य (१.१) | the harshness of refusal |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | लं | ह्रि | या | मां | प्र | ति | य | न्मु | हू | र्तं |
| द | या | प | रो | ऽभूः | प्र | ह | र | न्न | पि | त्वम् |
| त | स्मा | दु | प | च्छ | न्द | य | ति | प्र | यो | ज्यं |
| म | यि | त्व | या | न | प्र | ति | षे | ध | रौ | क्ष्यम् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.