तं तस्थिवांसं नगरोपकण्ठे
तदागमारूढगुरुप्रहर्षः ।
प्रत्युज्जगाम क्रथकैशिकेन्द्र-
श्चन्द्रं प्रवृद्धोर्मिरिवोर्मिमाली ॥
तं तस्थिवांसं नगरोपकण्ठे
तदागमारूढगुरुप्रहर्षः ।
प्रत्युज्जगाम क्रथकैशिकेन्द्र-
श्चन्द्रं प्रवृद्धोर्मिरिवोर्मिमाली ॥
तदागमारूढगुरुप्रहर्षः ।
प्रत्युज्जगाम क्रथकैशिकेन्द्र-
श्चन्द्रं प्रवृद्धोर्मिरिवोर्मिमाली ॥
अन्वयः
AI
तत्-आगम-आरूढ-गुरु-प्रहर्षः क्रथकैशिक-इन्द्रः, नगर-उपकण्ठे तस्थिवांसं तम्, प्रवृद्ध-ऊर्मिः ऊर्मिमाली चन्द्रम् इव, प्रति-उत्-जगाम ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
तमिति॥ नगरस्योपकण्ठे समीपे तस्थिवांसं स्थित तमजं तस्याजस्यागमेनागमनेनारूढ उत्पन्नो गुरुः प्रहर्षो यस्य स क्रथकैशिकेन्द्रो विदर्भराजः। प्रवृद्धोर्मिरूर्मिमाली समुद्रश्चन्द्रमिव। प्रत्युज्जगाम ॥
Summary
AI
The king of Vidarbha, his great joy mounting at Aja's arrival, went forth to meet him waiting on the city's outskirts, just as the ocean with its swelling waves rises to meet the moon.
सारांश
AI
जब राजकुमार अज विदर्भ की राजधानी के निकट पहुँचे, तब वहाँ के राजा भोज ने अत्यधिक हर्षित होकर उनकी अगवानी की, ठीक वैसे ही जैसे लहरों वाला समुद्र चंद्रमा का स्वागत करता है।
पदच्छेदः
AI
| तम् | तद् (२.१) | him |
| तस्थिवांसम् | तस्थिवस् (√स्था+क्वसु, २.१) | who was waiting |
| नगरोपकण्ठे | नगर–उपकण्ठ (७.१) | on the outskirts of the city |
| तदागमारूढगुरुप्रहर्षः | तद्–आगम–आरूढ–गुरु–प्रहर्ष (१.१) | he whose great joy mounted at his arrival |
| प्रत्युज्जगाम | प्रत्युज्जगाम (प्रति+उद्√गम् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | went forth to meet |
| क्रथकैशिकेन्द्रः | क्रथकैशिक–इन्द्र (१.१) | the king of Krathakaishikas (Vidarbha) |
| चन्द्रम् | चन्द्र (२.१) | the moon |
| प्रवृद्धोर्मिः | प्रवृद्ध–ऊर्मि (१.१) | with swelling waves |
| इव | इव | like |
| ऊर्मिमाली | ऊर्मिमालिन् (१.१) | the ocean |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| तं | त | स्थि | वां | सं | न | ग | रो | प | क | ण्ठे |
| त | दा | ग | मा | रू | ढ | गु | रु | प्र | ह | र्षः |
| प्र | त्यु | ज्ज | गा | म | क्र | थ | कै | शि | के | न्द्र |
| श्च | न्द्रं | प्र | वृ | द्धो | र्मि | रि | वो | र्मि | मा | ली |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.