क्रियानिमित्तेष्वपि वत्सलत्वा-
दभग्नकामा मुनिभिः कुशेषु ।
तदङ्कशय्याच्युतनाभिनाला
कञ्चिन्मृगीणामनघा प्रसूतिः ॥

अन्वयः AI क्रियानिमित्तेषु कुशेषु अपि वत्सलत्वात् मुनिभिः अभग्नकामाः (सत्यः), तदङ्कशय्याच्युतनाभिनाला मृगीणाम् प्रसूतिः कञ्चित् अनघा (अस्ति)?

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) क्रियेति॥ क्रियानिमित्तेष्वप्यनुष्टानसाधनेष्वपि कुशेषु मुनिभिर्वत्सलत्वान्मृगस्नेहादभग्नकामाऽप्रतिहतेच्छा। तेषां मुनीनामङ्का एव शय्यास्तासु च्युतानि नाभिनालानि यस्याः सा तथोक्ता मृगीणां प्रसीतिः संततिरनघाऽव्यसना कञ्चित्? अनपायिनी किमित्यर्थथः। दुःखैनोव्यसनेष्वघम् इति यादवः। ते हि व्यालभयाद्दशरात्रमङ्क एव धारयन्ति ॥

Summary AI "Due to their affection, the sages allow the female deer to fulfill their desire of nibbling on the Kusha grass, even when it's meant for rituals. I hope the childbirth of these deer—whose fawns' umbilical cords fall on the sages' laps as they lie there—is safe and without trouble?"

सारांश AI क्या उन मृगियों की प्रसूति सकुशल है जो मुनियों पर विश्वास के कारण उनके पास रहती हैं और जिनके शावकों की नाभिनाल मुनियों की गोद में ही गिरती है?

पदच्छेदः AI

क्रियानिमित्तेषु	क्रिया–निमित्त (७.३)	for the purpose of rituals
अपि	अपि	even
वत्सलत्वात्	वत्सलत्व (५.१)	due to affection
अभग्नकामा	अभग्न–काम (१.३)	whose desires are unfrustrated
मुनिभिः	मुनि (३.३)	by the sages
कुशेषु	कुश (७.३)	on the Kusha grass
तदङ्कशय्याच्युतनाभिनाला	तद्–अङ्क–शय्या–च्युत–नाभि–नाला (१.१)	in which the umbilical cords have fallen on the bed of their laps
कञ्चित्	कञ्चित्	I hope
मृगीणाम्	मृगी (६.३)	of the female deer
अनघा	अनघा (१.१)	safe, faultless
प्रसूतिः	प्रसूति (१.१)	the childbirth

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
क्रि	या	नि	मि	त्ते	ष्व	पि	व	त्स	ल	त्वा
द	भ	ग्न	का	मा	मु	नि	भिः	कु	शे	षु
त	द	ङ्क	श	य्या	च्यु	त	ना	भि	ना	ला
क	ञ्चि	न्मृ	गी	णा	म	न	घा	प्र	सू	तिः

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect