आकुञ्चिताग्राङ्गुलिना ततोऽन्यः
किंचित्समावर्जितनेत्रशोभः ।
तिर्यग्विसंसर्पिनखप्रभेण
पादेन हैमं विलिलेख पीठम् ॥

अन्वयः AI ततः अन्यः, किञ्चित् समावर्जित-नेत्र-शोभः (सन्), आकुञ्चित-अग्र-अङ्गुलिना तिर्यक्-विसंसर्पि-नख-प्रभेण पादेन हैमम् पीठम् विलिलेख।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) आकुञ्चितेति॥ ततः पूर्वोक्तादन्योऽपरो राजा किंचित्समावर्जितनेत्रशोभ ईषदर्वाक्पातितनेत्रशोभः सन्। आकुञ्चिता आभुग्रा अग्राङ्गुलयो यस्य तेन तिर्यग्विसंसर्पिण्यो नखप्रभा यस्य तेन च पादेन हैमं हिरण्मयं पीठं पादपीठं विलिलेख लिखितवान्। पादाङ्गुलीनामाकुञ्चनेन त्वं मत्समीपमागच्छ-इति नृपभिप्रायः। भूमिविलेखकोऽयमपलक्षणकः-इतीन्दुमत्याशयः। भूमिविलेखनं तु लक्ष्मीविनाशहेतुः ॥

Summary AI Then another king, slightly turning his eyes to display their beauty, began to idly scratch the golden footstool with his foot. The tips of his toes were curved, and the luster of his nails spread sideways as he did so.

सारांश AI किसी अन्य राजा ने तिरछी दृष्टि डालते हुए अपने पैर की उंगलियों से सुवर्ण के पादपीठ को कुरेदा, जिससे उसके नखों की चमक फैलने लगी।

पदच्छेदः AI

आकुञ्चिताग्राङ्गुलिना	आकुञ्चित–अग्र–अङ्गुलि (३.१)	with toes whose tips were curved
ततः	ततः	then
अन्यः	अन्य (१.१)	another
किंचित्	किंचित्	slightly
समावर्जितनेत्रशोभः	समावर्जित–नेत्र–शोभ (१.१)	he who displayed the beauty of his eyes by turning them
तिर्यग्विसंसर्पिनखप्रभेण	तिर्यक्–विसंसर्पि–नख–प्रभ (३.१)	with the luster of its nails spreading sideways
पादेन	पाद (३.१)	with his foot
हैमम्	हैम (२.१)	the golden
विलिलेख	विलिलेख (वि√लिख् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	scratched
पीठम्	पीठ (२.१)	footstool

छन्दः इन्द्रवज्रा [११: ततजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
आ	कु	ञ्चि	ता	ग्रा	ङ्गु	लि	ना	त	तो	ऽन्यः
किं	चि	त्स	मा	व	र्जि	त	ने	त्र	शो	भः
ति	र्य	ग्वि	सं	स	र्पि	न	ख	प्र	भे	ण
पा	दे	न	है	मं	वि	लि	ले	ख	पी	ठम्
त			त			ज			ग	ग

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect