अन्वयः
AI
कश्चित् कुशेशयाताम्रतलेन रेखाध्वजलाञ्छनेन करेण रत्न-अङ्गुलीय-प्रभया अनुविद्धान् अक्षान् सलीलम् उदीरयामास ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
कुशेशयेति॥ कश्चिद्राजा कुशेशयं शतपत्रमिवाताम्रं तलं यस्य तेन।
शतपत्रं कुशेशयम् इत्यमरः (अमरकोशः १.१०.४० ) । रेखारूपो ध्वजो लाञ्छनं यस्य तेन करेण। अङ्गुलिषु भवान्यङ्गुलीयान्यूर्मिकाः। अङ्गुलीयकमूर्मिका इत्यमरः (अमरकोशः २.६.१०८ ) । जिह्वामूलाङ्गुलेश्छः (अष्टाध्यायी ४.३.६२ ) इति छप्रत्ययः। रत्नानामङ्गुलीयानि तेषां प्रभयाऽनुविद्धान् व्याप्तानक्षान् पाशान्। अक्षास्तु देवनाः पाशकाश्च ते इत्यमरः (अमरकोशः १.१०.४० ) । सलीलमुदीरयामासोञ्चिक्षेप। अहं त्वया सहैवं रंस्ये-इति नृपाभिप्रायः। अक्षचातुर्ये कापुरुषोऽयम्- इतीन्दुमत्यभिप्रायः। अक्षार्मा दीव्यः इति श्रुतिनिषेधात् ॥
Summary
AI
A certain king, with his hand—its palm reddish like a lotus and marked with lines resembling banners—playfully tossed the dice, which were mingled with the splendor of his jeweled rings.
सारांश
AI
किसी राजा ने अपनी हथेली में रखे पासों को उछाला, जिससे उसकी उंगलियों में पहनी रत्नों की अंगूठियों की किरणें उन पर चमकने लगीं।
पदच्छेदः
AI
| कुशेशयाताम्रतलेन | कुशेशय–आताम्र–तल (३.१) | with a palm reddish like a lotus |
| कश्चित् | किम्-चित् (१.१) | a certain one |
| करेण | कर (३.१) | with the hand |
| रेखाध्वजलाञ्छनेन | रेखा–ध्वज–लाञ्छन (३.१) | marked with lines and banners |
| रत्नाङ्गुलीयप्रभयानुविद्धान् | रत्न–अङ्गुलीय–प्रभा–अनुविद्ध (२.३) | mingled with the splendor of jeweled rings |
| उदीरयामास | उदीरयामास (उद्√ईर् +णिच् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | tossed up |
| सलीलम् | सलील | playfully |
| अक्षान् | अक्ष (२.३) | the dice |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| कु | शे | श | या | ता | म्र | त | ले | न | क | श्चि |
| त्क | रे | ण | रे | खा | ध्व | ज | ला | ञ्छ | ने | न |
| र | त्ना | ङ्गु | ली | य | प्र | भ | या | नु | वि | द्धा |
| नु | दी | र | या | मा | स | स | ली | ल | म | क्षान् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.