क्रियाप्रबन्धादयमध्वराणा-
मजस्रमाहूतसहस्रनेत्रः ।
शच्याश्चिरं पाण्डुकपोललम्बा-
न्मन्दारशून्यानलकांश्चकार ॥

अन्वयः AI अयम् अध्वराणां क्रियाप्रबन्धात् अजस्रम् आहूतसहस्रनेत्रः सन् शच्याः पाण्डुकपोललम्बान् अलकान् चिरं मन्दारशून्यान् चकार ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) क्रियेति॥ अयं परंतपोऽध्वराणां क्रतूनां क्रियाप्रबन्धादनुष्ठानसातत्यात्, अविच्छिन्नादनुष्ठानादित्यर्थः। अजस्रं नित्यमाहूतसहस्रनेत्रः सन्, चिरं शच्या अलकान् पाण्डुकपोलयोर्लम्बान्स्रस्तान्। पचाद्यच्। मन्दारैः कल्पद्रुमकुसुमैः शून्यांश्चकार। प्रोषितभर्तृका हि केशसंस्कारं न कुर्वन्ति। प्रोषिते मलिना कृशा इति

क्रीडां शरीरसंस्कारं समाजोत्सवदर्शनम्। हास्यं परगृहे यानं त्यजेत्प्रोषितभर्तृका॥

(याज्ञ.१।३।८४) इति च स्मरणात् ॥

Summary AI "By continuously performing sacrifices, this king constantly summons Indra. As a result, for a long time, he has made the curls of hair on Shachi's pale cheeks devoid of Mandara flowers, as Indra is kept away from heaven."

सारांश AI इनके निरंतर यज्ञों के कारण इंद्र को स्वर्ग छोड़कर बार-बार धरती पर आना पड़ता था, जिससे इंद्राणी शची के केश मंदार पुष्पों से रहित हो गए और वियोग में उनके कपोल पीले पड़ गए।

पदच्छेदः AI

क्रियाप्रबन्धात्	क्रिया–प्रबन्ध (५.१)	due to the continuous performance of rituals
अयम्	इदम् (१.१)	this one
अध्वराणाम्	अध्वर (६.३)	of sacrifices
अजस्रम्	अजस्रम्	constantly
आहूतसहस्रनेत्रः	आहूत–सहस्रनेत्र (१.१)	who has summoned the thousand-eyed one (Indra)
शच्याः	शची (६.१)	of Shachi
चिरम्	चिरम्	for a long time
पाण्डुकपोललम्बान्	पाण्डु–कपोल–लम्ब (२.३)	hanging on pale cheeks
मन्दारशून्यान्	मन्दार–शून्य (२.३)	devoid of Mandara flowers
अलकान्	अलक (२.३)	curls of hair
चकार	चकार (√कृ कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	he made

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
क्रि	या	प्र	ब	न्धा	द	य	म	ध्व	रा	णा
म	ज	स्र	मा	हू	त	स	ह	स्र	ने	त्रः
श	च्या	श्चि	रं	पा	ण्डु	क	पो	ल	ल	म्बा
न्म	न्दा	र	शू	न्या	न	ल	कां	श्च	का	र

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect