असौ महाकालनिकेतनस्य
वसन्नदूरे किल चन्द्रमौलेः ।
तमिस्रपक्षेऽपि सह प्रियामि-
र्ज्योत्स्नावतो निर्विशति प्रदोषान् ॥

अन्वयः AI असौ महाकालनिकेतनस्य चन्द्रमौलेः अदूरे वसन् किल तमिस्रपक्षे अपि प्रियाभिः सह ज्योत्स्नावतः प्रदोषान् निर्विशति ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) असाविति॥ असाववन्तिनाथः महाकालं नाम स्थानविशेषशः, तदेव निकेतनं स्थानं यस्य तस्य चन्द्रमौलेरीश्वरस्याऽदूरे समीपे वसन्। अत एव हेतोस्तमिस्रपक्षे कृष्णपक्षेऽपि प्रियाभिः सह ज्योत्स्नावतः प्रदोषान्रात्रीर्निर्विशत्यनुभवति किल। नित्यज्योत्स्नाविहारत्वमेतस्यैव नान्यस्येति भावः ॥

Summary AI "Residing near the Mahakala temple of the moon-crested Shiva, this king, with his beloveds, enjoys moonlit evenings even during the dark fortnight, thanks to the light from Shiva's crescent moon."

सारांश AI महाकाल मंदिर के निकट निवास करने के कारण, ये राजा कृष्ण पक्ष की रात्रियों में भी भगवान शिव के मस्तक पर स्थित चंद्रमा की चांदनी का अपनी पत्नियों के साथ आनंद लेते हैं।

पदच्छेदः AI

असौ	अदस् (१.१)	this one
महाकालनिकेतनस्य	महाकाल–निकेतन (६.१)	of the one whose abode is the Mahakala temple
वसन्	वसन् (√वस्+शतृ, १.१)	residing
अदूरे	अदूर (७.१)	near
किल	किल	indeed
चन्द्रमौलेः	चन्द्रमौलि (६.१)	of the moon-crested one (Shiva)
तमिस्रपक्षे	तमिस्रपक्ष (७.१)	during the dark fortnight
अपि	अपि	even
सह	सह	with
प्रियाभिः	प्रिया (३.३)	his beloveds
ज्योत्स्नावतः	ज्योत्स्नावत् (२.३)	full of moonlight
निर्विशति	निर्विशति (निर्√विश् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	enjoys
प्रदोषान्	प्रदोष (२.३)	the evenings

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
अ	सौ	म	हा	का	ल	नि	के	त	न	स्य
व	स	न्न	दू	रे	कि	ल	च	न्द्र	मौ	लेः
त	मि	स्र	प	क्षे	ऽपि	स	ह	प्रि	या	मि
र्ज्यो	त्स्ना	व	तो	नि	र्वि	श	ति	प्र	दो	षान्

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect