नीपान्वयः पार्थिव एष यज्वा
गुणैर्यमाश्रित्य परस्परेण ।
सिद्धाश्रमं शान्तमिवैत्य सत्त्वै-
र्नैसर्गिकोऽप्युत्ससृजे विरोधः ॥
नीपान्वयः पार्थिव एष यज्वा
गुणैर्यमाश्रित्य परस्परेण ।
सिद्धाश्रमं शान्तमिवैत्य सत्त्वै-
र्नैसर्गिकोऽप्युत्ससृजे विरोधः ॥
गुणैर्यमाश्रित्य परस्परेण ।
सिद्धाश्रमं शान्तमिवैत्य सत्त्वै-
र्नैसर्गिकोऽप्युत्ससृजे विरोधः ॥
अन्वयः
AI
एषः नीपान्वयः यज्वा पार्थिवः (अस्ति)। यं गुणैः आश्रित्य सत्त्वैः शान्तं सिद्धाश्रमम् एत्य इव नैसर्गिकः अपि विरोधः परस्परेण उत्ससृजे।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
नीपेति॥ यज्वा विधइवदिष्टवान्।
सुयजोर्ङ्वनिप् (अष्टाध्यायी ३.२.१०३ ) इति ङ्वनिप्प्रत्ययः। एष पार्तिवः। नीपो नामान्वयोऽस्येति नीपान्वयो नीपवंशजः। यं सुषेणमाश्रित्य गुणैर्ज्ञानमौनादिभिः। शान्तं प्रसन्नं सिद्धाश्रममृष्याश्रममेत्य प्राप्य सत्त्वैर्गजसिंहादिभिः प्राणिभिरिव। नैसर्गिकः स्वाभाविकोऽपि परस्परेण विरोध उत्ससृजे त्यक्तः ॥
Summary
AI
This king, Sushena, is a performer of sacrifices from the Nipa dynasty. Taking refuge in his virtues, even creatures with natural enmity towards each other have given up their hostility, as if they had entered a peaceful hermitage of sages.
सारांश
AI
नीप वंश के इस राजा के गुणों के कारण स्वाभाविक शत्रु भी अपना वैर त्याग देते हैं, जैसे शांत सिद्धाश्रम में हिंसक पशु शांत हो जाते हैं।
पदच्छेदः
AI
| नीपान्वयः | नीप–अन्वय (१.१) | of the Nipa dynasty |
| पार्थिवः | पार्थिव (१.१) | king |
| एषः | एतद् (१.१) | this |
| यज्वा | यज्वन् (१.१) | a performer of sacrifices |
| गुणैः | गुण (३.३) | by virtues |
| यम् | यद् (२.१) | whom |
| आश्रित्य | आश्रित्य (आ√श्रि+ल्यप्) | having taken refuge in |
| परस्परेण | परस्पर (३.१) | with each other |
| सिद्धाश्रमम् | सिद्ध–आश्रम (२.१) | a hermitage of sages |
| शान्तम् | शान्त (२.१) | peaceful |
| इव | इव | like |
| एत्य | एत्य (√इ+ल्यप्) | having reached |
| सत्त्वैः | सत्त्व (३.३) | by creatures |
| नैसर्गिकः | नैसर्गिक (१.१) | natural |
| अपि | अपि | even |
| उत्ससृजे | उत्ससृजे (उद्√सृज् भावकर्मणोः लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | was given up |
| विरोधः | विरोध (१.१) | enmity |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| नी | पा | न्व | यः | पा | र्थि | व | ए | ष | य | ज्वा |
| गु | णै | र्य | मा | श्रि | त्य | प | र | स्प | रे | ण |
| सि | द्धा | श्र | मं | शा | न्त | मि | वै | त्य | स | त्त्वै |
| र्नै | स | र्गि | को | ऽप्यु | त्स | सृ | जे | वि | रो | धः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.