प्रलोभिताप्याकृतिलोभनीया
विदर्भराजावरजा तयैवम् ।
तस्मादपावर्तत दूरकृष्टा
नीत्येव लक्ष्मीः प्रतिकूलदैवात् ॥

अन्वयः AI तया एवम् प्रलोभिता अपि आकृति-लोभनीया विदर्भ-राज-अवरजा, प्रतिकूल-दैवात् दूर-कृष्टा नीतिः इव, लक्ष्मीः इव च, तस्मात् अपावर्तत ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) प्रलोभितेति॥ आकृत्या रूपेण लोभनीयाऽऽकर्षणीया। न तु वर्णनमात्रेणेत्यर्थः। विदर्भराजावरजा भोजानुजेन्दुमती तया सुनन्दयैवं प्रलोभितापि प्रचोदितापि। नीत्या पुरुषकारेण द्वरकृष्टा दूरमानीता लक्ष्मीः प्रतिकूलं दैवं यस्य तस्मात्पुंस इव। तस्माद्धेमाङ्गदादपावर्तत प्रतिनिवृत्ता ॥

Summary AI Although tempted thus by Sunanda, the younger sister of the Vidarbha king, who was herself captivating in form, turned away from him (the Pandya king), just as statesmanship or fortune, drawn far away, turns away from one whose fate is adverse.

सारांश AI गुणों से आकर्षित होने पर भी इंदुमती उन राजा से वैसे ही विमुख हो गई, जैसे विपरीत भाग्य होने पर नीतिवान पुरुष से भी लक्ष्मी दूर चली जाती है।

पदच्छेदः AI

प्रलोभिता	प्रलोभित (प्र√लुभ्+क्त+टाप्, १.१)	Though tempted
अपि	अपि	also
आकृतिलोभनीया	आकृति–लोभनीय (१.१)	who was herself captivating in form
विदर्भराजावरजा	विदर्भ–राज–अवरजा (१.१)	the younger sister of the Vidarbha king
तया	तद् (३.१)	by her (Sunanda)
एवम्	एवम्	thus
तस्मात्	तद् (५.१)	from him
अपावर्तत	अपावर्तत (अप+आ√वृत् कर्तरि लङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	turned away
दूरकृष्टा	दूर–कृष्ट (१.१)	drawn far away
नीतिः	नीति (१.१)	statesmanship
इव	इव	like
लक्ष्मीः	लक्ष्मी (१.१)	fortune
प्रतिकूलदैवात्	प्रतिकूल–दैव (५.१)	from one whose fate is adverse

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
प्र	लो	भि	ता	प्या	कृ	ति	लो	भ	नी	या
वि	द	र्भ	रा	जा	व	र	जा	त	यै	वम्
त	स्मा	द	पा	व	र्त	त	दू	र	कृ	ष्टा
नी	त्ये	व	ल	क्ष्मीः	प्र	ति	कू	ल	दै	वात्

प्रलोभिताप्याकृतिलोभनीया
विदर्भराजावरजा तयैवम् ।
तस्मादपावर्तत दूरकृष्टा
नीत्येव लक्ष्मीः प्रतिकूलदैवात् ॥

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect