तेषां महार्हासनसंस्थिताना-
मुदारनेपथ्यभृतां स मध्ये ।
रराज धाम्ना रघुसूनुरेव
कल्पद्रुमाणामिव पारिजातः ॥
तेषां महार्हासनसंस्थिताना-
मुदारनेपथ्यभृतां स मध्ये ।
रराज धाम्ना रघुसूनुरेव
कल्पद्रुमाणामिव पारिजातः ॥
मुदारनेपथ्यभृतां स मध्ये ।
रराज धाम्ना रघुसूनुरेव
कल्पद्रुमाणामिव पारिजातः ॥
अन्वयः
AI
सः रघु-सूनुः, महा-अर्ह-आसन-संस्थितानाम् उदार-नेपथ्य-भृताम् तेषाम् मध्ये, कल्प-द्रुमाणाम् मध्ये पारिजातः इव, धाम्ना एव रराज।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
तेषामिति॥ महार्हासनसंस्थितानां श्रेष्ठसिंहासनस्थानाम्। उदारनेपथ्यभृतामुज्ज्वलवेषधारिणां तेषां राज्ञां मध्ये। कल्पद्रुमाणां मध्ये पारिजात इव सुरद्रुमविशेष इव।
पञ्चैते देवतरवो मन्दारः पारिजातकः। संतानः कल्पवृक्षश्च पुंसि वा हरिचन्दनम्॥ इत्यमरः। स रघुसूनुरेव धाम्ना तेजसा। भूम्ना इति पाठेऽतिशयेनेत्यर्थः। रराज। अत्र कल्पद्रुमशब्दः पञ्चान्यतमविशेषवचनः। उपकल्पयन्ति मनोरथानिति व्युत्पत्त्या सुरद्रुममात्रोपलक्षकतया प्रयुक्त इत्यनुसंधेयम्। कल्पा इति द्रुमाः कल्पद्रुमा इति विग्रहः ॥
Summary
AI
In the midst of those kings, who were seated on magnificent thrones and wore splendid attire, the son of Raghu (Aja) shone with his inherent majesty, just as the Pārijāta tree stands out among the other celestial Kalpa trees.
सारांश
AI
उच्च आसनों पर आसीन और भव्य वेशभूषा वाले उन राजाओं के मध्य रघुनंदन अज कल्पवृक्षों के बीच पारिजात वृक्ष के समान सुशोभित हुए।
पदच्छेदः
AI
| तेषाम् | तद् (६.३) | of them |
| महार्हासनसंस्थितानाम् | महा–अर्ह–आसन–संस्थित (६.३) | of those seated on magnificent thrones |
| उदारनेपथ्यभृताम् | उदार–नेपथ्य–भृत् (६.३) | of those wearing splendid attire |
| सः | तद् (१.१) | he |
| मध्ये | मध्ये | in the midst |
| रराज | रराज (√राज् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | shone |
| धाम्ना | धामन् (३.१) | with majesty |
| रघुसूनुः | रघु–सूनु (१.१) | the son of Raghu |
| एव | एव | indeed |
| कल्पद्रुमाणाम् | कल्प–द्रुम (६.३) | of the Kalpa trees |
| इव | इव | like |
| पारिजातः | पारिजात (१.१) | the Parijata tree |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ते | षां | म | हा | र्हा | स | न | सं | स्थि | ता | ना |
| मु | दा | र | ने | प | थ्य | भृ | तां | स | म | ध्ये |
| र | रा | ज | धा | म्ना | र | घु | सू | नु | रे | व |
| क | ल्प | द्रु | मा | णा | मि | व | पा | रि | जा | तः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.