अन्वयः
AI
ताम्बूल-वल्ली-परिणद्ध-पूगासु, एला-लता-आलिङ्गित-चन्दनासु, तमाल-पत्र-आस्तरणासु मलय-स्थलीषु शश्वत् रन्तुम् प्रसीद ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
ताम्बूलेति॥ ताम्बूलवल्लीभिर्नागवल्लीभिः परिणद्धाः परिरब्धाः पूगाः क्रमुका यासु तासु।
ताम्बूलवल्ली ताम्बूली नागवल्ल्यपिइति, घोण्टा तु पूगः क्रमुकः इति चामरः। एलालताभिरालिङ्गिताश्चन्दना मलयजा यासु तासु। गन्धसारो मलयजो भद्रश्रीश्चन्दनोऽस्त्रियाम् इत्यमरः (अमरकोशः २.६.१३२ ) । तमालस्य तापिच्छस्य पत्राण्येवास्तरणानि यासु तासु। कालस्कन्धस्तमालः स्यात्तापिच्छोऽपि इत्यमरः (अमरकोशः २.६.१३२ ) । मलयस्थलीषु शश्वन्मुहुः सदा वा रन्तुं प्रसीदानुकूला भव ॥
Summary
AI
"Be pleased to sport forever on the slopes of the Malaya mountain, where areca-nut trees are entwined by betel vines, sandalwood trees are embraced by cardamom creepers, and the ground is carpeted with Tamala leaves."
सारांश
AI
तुम मलय पर्वत की उन सुंदर घाटियों में विहार करो, जहाँ पान की लताएँ सुपारी के वृक्षों से लिपटी हैं, इलायची चंदन से लिपटी है और तमाल के पत्तों की कोमल शय्या बिछी है।
पदच्छेदः
AI
| ताम्बूलवल्लीपरिणद्धपूगासु | ताम्बूल–वल्ली–परिणद्ध–पूग (७.३) | in places where areca-nut trees are entwined by betel vines |
| एलालतालिङ्गितचन्दनासु | एला–लता–आलिङ्गित–चन्दन (७.३) | where sandalwood trees are embraced by cardamom creepers |
| तमालपत्रास्तरणासु | तमाल–पत्र–आस्तरण (७.३) | where the ground is carpeted with Tamala leaves |
| रन्तुम् | रन्तुम् (√रम्+तुमुन्) | to sport |
| प्रसीद | प्रसीद (प्र√सद् कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | be pleased |
| शश्वत् | शश्वत् | forever |
| मलयस्थलीषु | मलय–स्थली (७.३) | on the slopes of the Malaya mountain |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ता | म्बू | ल | व | ल्ली | प | रि | ण | द्ध | पू | गा |
| स्वे | ला | ल | ता | लि | ङ्गि | त | च | न्द | ना | सु |
| त | मा | ल | प | त्रा | स्त | र | णा | सु | र | न्तुं |
| प्र | सी | द | श | श्व | न्म | ल | य | स्थ | ली | षु |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.