पुत्रो रघुस्तस्य पदं प्रशास्ति
महाक्रतोर्विश्वजितः प्रयोक्ता ।
चतुर्दिगावर्जितसंभृतां यो
मृत्पात्रशेषामकरोद्विभूतिम् ॥
पुत्रो रघुस्तस्य पदं प्रशास्ति
महाक्रतोर्विश्वजितः प्रयोक्ता ।
चतुर्दिगावर्जितसंभृतां यो
मृत्पात्रशेषामकरोद्विभूतिम् ॥
महाक्रतोर्विश्वजितः प्रयोक्ता ।
चतुर्दिगावर्जितसंभृतां यो
मृत्पात्रशेषामकरोद्विभूतिम् ॥
अन्वयः
AI
तस्य पुत्रः, महा-क्रतोः विश्वजितः प्रयोक्ता रघुः, पदम् प्रशास्ति । यः चतुः-दिक्-आवर्जित-संभृताम् विभूतिम् मृत्-पात्र-शेषाम् अकरोत् ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
पुत्र इति॥ विश्वजितो नाम महाक्रतोः प्रयोक्ताऽनुष्ठाता तस्य दिलीपस्य पुत्रो रघुः पदं पैत्र्यमेव। प्रशास्ति पालयति। यो रघुश्चतसृभ्यो दिग्भ्य आवर्जिताहृता संभृता सम्यग्वर्धिता च या तां चतुर्दिगावर्जितसंभृतां विभूर्ति संपदं मृत्यात्रमेव शेषो यस्यास्तामकरोत्। विश्वजिद्यागस्य सर्वस्वदक्षिणाकत्वादित्यर्थः ॥
Summary
AI
"His son is Raghu, the performer of the great Vishvajit sacrifice, who now rules the kingdom. He gave away all his wealth, which was gathered from the four quarters, until only earthenware vessels remained."
सारांश
AI
उनके पुत्र रघु ने विश्वजित यज्ञ में अपनी सारी संपत्ति दान कर दी और अंत में केवल मिट्टी के बर्तनों को ही अपना वास्तविक वैभव माना।
पदच्छेदः
AI
| पुत्रः | पुत्र (१.१) | The son |
| रघुः | रघु (१.१) | Raghu |
| तस्य | तद् (६.१) | his |
| पदम् | पद (२.१) | the position (kingdom) |
| प्रशास्ति | प्रशास्ति (प्र√शास् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | rules |
| महाक्रतोः | महा–क्रतु (६.१) | of the great sacrifice |
| विश्वजितः | विश्वजित् (६.१) | named Vishvajit |
| प्रयोक्ता | प्रयोक्तृ (प्र√युज्+तृच्, १.१) | the performer |
| चतुर्दिगावर्जितसंभृताम् | चतुः–दिक्–आवर्जित–संभृत (२.१) | gathered from the four quarters |
| यः | यद् (१.१) | who |
| मृत्पात्रशेषाम् | मृत्–पात्र–शेषा (२.१) | that which has only earthenware vessels remaining |
| अकरोत् | अकरोत् (√कृ कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | made |
| विभूतिम् | विभूति (२.१) | his wealth |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पु | त्रो | र | घु | स्त | स्य | प | दं | प्र | शा | स्ति |
| म | हा | क्र | तो | र्वि | श्व | जि | तः | प्र | यो | क्ता |
| च | तु | र्दि | गा | व | र्जि | त | सं | भृ | तां | यो |
| मृ | त्पा | त्र | शे | षा | म | क | रो | द्वि | भू | तिम् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.