अन्वयः
AI
सख्याम् तथागतायाम् (सत्याम्) सखी वेत्रभृत् परिहास-पूर्वम् आबभाषे, "आर्ये! अन्यतः व्रजामः" इति । अथ वधूः एनाम् असूया-कुटिलम् ददर्श ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
तथेति॥ सख्यामिन्दुमत्यां तथागतायां तथाभूतायाम्। दृष्टानुरागायां सत्यामित्यर्थः। सखी सहचरी।
सख्यशिश्वीति भाषायाम् (अष्टाध्यायी ४.१.६२ ) इति निपातनान्ङीष्। वेत्रभृत् सुनन्दा। हे आर्ये पूज्ये! अन्यतोऽन्यं प्रति व्रजाम इति परिहासपूर्वमाबभाषे। अथ वधूरिन्दुमत्येनां सुनन्दामसूयया रोषेण कुटिलं ददर्श। अन्यागमनस्यासह्यत्वादित्यर्थः ॥
Summary
AI
Seeing her friend (Indumati) in that state of love, her companion, the staff-bearer (Sunanda), spoke jokingly, "My lady, shall we go elsewhere?" At this, the bride (Indumati) gave her a look that was crooked with playful jealousy.
सारांश
AI
इंदुमती की उस स्थिति को देखकर परिहास करते हुए उनकी सखी सुनंदा ने कहा, "हे आर्ये! चलिए अब किसी अन्य राजा के पास चलते हैं।" यह सुनकर इंदुमती ने अपनी सखी की ओर ईर्ष्यापूर्ण तिरछी दृष्टि से देखा।
पदच्छेदः
AI
| तथागतायाम् | तथागत (७.१) | being in that state |
| परिहासपूर्वम् | परिहासपूर्व | jokingly |
| सख्याम् | सखि (७.१) | her friend (Indumati) |
| सखी | सखी (१.१) | her friend (Sunanda) |
| वेत्रभृत् | वेत्रभृत् (१.१) | the staff-bearer |
| आबभाषे | आबभाषे (आ√भाष् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | spoke |
| आर्ये | आर्या (८.१) | O, noble lady! |
| व्रजामः | व्रजामः (√व्रज् कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. बहु.) | let us go |
| अन्यतः | अन्यतः | elsewhere |
| इति | इति | thus |
| अथ | अथ | Then |
| एनाम् | एतद् (२.१) | her |
| वधूः | वधू (१.१) | the bride |
| असूयाकुटिलम् | असूयाकुटिल | crooked with jealousy |
| ददर्श | ददर्श (√दृश् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | looked |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | था | ग | ता | यां | प | रि | हा | स | पू | र्वं |
| स | ख्यां | स | खी | वे | त्र | भृ | दा | ब | भा | षे |
| आ | र्ये | व्र | जा | मो | ऽन्य | त | इ | त्य | थै | नां |
| व | धू | र | सू | या | कु | टि | लं | द | द | र्श |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.