तत्रार्चितो भोजपतेः पुरोधा
हुत्वाग्निमाज्यादिभिरग्निकल्पः ।
तमेव चाधाय विवाहसाक्ष्ये
वधूवरौ संगमयांचकार ॥
तत्रार्चितो भोजपतेः पुरोधा
हुत्वाग्निमाज्यादिभिरग्निकल्पः ।
तमेव चाधाय विवाहसाक्ष्ये
वधूवरौ संगमयांचकार ॥
हुत्वाग्निमाज्यादिभिरग्निकल्पः ।
तमेव चाधाय विवाहसाक्ष्ये
वधूवरौ संगमयांचकार ॥
अन्वयः
AI
तत्र भोज-पतेः अर्चितः अग्नि-कल्पः पुरोधाः आज्य-आदिभिः अग्निम् हुत्वा, तम् एव च विवाह-साक्ष्ये आधाय वधू-वरौ संगमयांचकार ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
तत्रेति॥ तत्र सद्मन्यर्चितः पूजितोऽग्निकल्पोऽग्नितुल्यो भोजपतेर्भोजदेशाधीश्वरस्य पुरोधाः पुरोहितः।
पुरोधास्तु पुरोहितः इत्यमरः (अमरकोशः २.८.५ ) । आज्यादिभिर्द्रव्यैरग्निं हुत्वा तमेव चाग्निं विवाहसाक्ष्य आधाय। साक्षिणं च कृत्वेत्यर्थः। वधूवरौ संगमयांचकार योजयामास ॥
Summary
AI
There, the honored priest of King Bhoja, who was like fire himself, offered oblations of ghee into the sacred fire. Then, establishing that very fire as the witness to the marriage, he united the bride and groom.
सारांश
AI
विदर्भराज के पुरोहित ने, जो साक्षात् अग्नि के समान तेजस्वी थे, विधि-विधान से हवन किया और अग्नि को साक्षी मानकर वर-वधू का पाणिग्रहण संस्कार संपन्न कराया।
पदच्छेदः
AI
| तत्र | तत्र | there |
| अर्चितः | अर्चित (√अर्च+क्त, १.१) | honored |
| भोजपतेः | भोज–पति (६.१) | of King Bhoja |
| पुरोधाः | पुरोधस् (१.१) | the priest |
| हुत्वा | हुत्वा (√हु+क्त्वा) | having offered oblations |
| अग्निम् | अग्नि (२.१) | into the fire |
| आज्यादिभिः | आज्य–आदि (३.३) | with ghee and other things |
| अग्निकल्पः | अग्नि–कल्प (१.१) | like fire |
| तम् | तद् (२.१) | it (the fire) |
| एव | एव | itself |
| च | च | and |
| आधाय | आधाय (आ√धा+ल्यप्) | having established |
| विवाहसाक्ष्ये | विवाह–साक्ष्य (७.१) | as a witness to the marriage |
| वधूवरौ | वधू–वर (२.२) | the bride and groom |
| संगमयांचकार | संगमयांचकार (सम्√गम् +णिच् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | united |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | त्रा | र्चि | तो | भो | ज | प | तेः | पु | रो | धा |
| हु | त्वा | ग्नि | मा | ज्या | दि | भि | र | ग्नि | क | ल्पः |
| त | मे | व | चा | धा | य | वि | वा | ह | सा | क्ष्ये |
| व | धू | व | रौ | सं | ग | म | यां | च | का | र |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.