उत्थापितः संयति रेणुरश्वैः
सान्द्रीकृतः स्यन्दनवंशचक्रैः ।
विस्तारितः कुञ्जरकर्णतालै-
र्नेत्रक्रमेणोपरुरोध सूर्यम् ॥
उत्थापितः संयति रेणुरश्वैः
सान्द्रीकृतः स्यन्दनवंशचक्रैः ।
विस्तारितः कुञ्जरकर्णतालै-
र्नेत्रक्रमेणोपरुरोध सूर्यम् ॥
सान्द्रीकृतः स्यन्दनवंशचक्रैः ।
विस्तारितः कुञ्जरकर्णतालै-
र्नेत्रक्रमेणोपरुरोध सूर्यम् ॥
अन्वयः
AI
संयति अश्वैः उत्थापितः, स्यन्दन-वंश-चक्रैः सान्द्रीकृतः, कुञ्जर-कर्ण-तालैः विस्तारितः रेणुः क्रमेण नेत्रम् उपरुरोध, ततः सूर्यम् उपरुरोध।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
उत्थापित इति॥ संयति संग्रामेऽश्वैरुत्थापितः । स्यन्दनवंशानां रथसमूहानां चक्रै रथाङ्गैः सान्द्रीकृतो घनीकृतः।
वंशः पृष्ठास्थि गेहोर्ध्वकाष्ठे;वेणौ गणे कुले इति केशवः। कुञ्जरकर्णानां तालैस्तानैर्विस्तारितः प्रसारितो रेणुर्नेत्रक्रमेणांशुकपरिपाट्या। अंशुकमिवेत्यर्थः। स्याज्जटांशुकयोर्नेत्रम् इति, क्रमोऽङ्घ्रौ परिपाट्यां च इति च केशवः। सूर्यमुपरुरोधाच्छादयामास ॥
Summary
AI
In the battle, the dust raised by horses, made dense by chariot wheels, and spread by the fan-like ears of elephants, gradually obstructed the sun from sight.
सारांश
AI
घोड़ों द्वारा उठाई गई, रथों के पहियों से सघन हुई और हाथियों के कानों की हवा से फैली धूल ने धीरे-धीरे सूर्य को पूरी तरह आंखों से ओझल कर दिया।
पदच्छेदः
AI
| उत्थापितः | उत्थापित (उद्√स्था+णिच्+क्त, १.१) | raised |
| संयति | संयति (७.१) | in the battle |
| रेणुः | रेणु (१.१) | the dust |
| अश्वैः | अश्व (३.३) | by the horses |
| सान्द्रीकृतः | सान्द्रीकृत (१.१) | made dense |
| स्यन्दन-वंश-चक्रैः | स्यन्दन–वंश–चक्र (३.३) | by the multitudes of chariot wheels |
| विस्तारितः | विस्तारित (वि√स्तृ+णिच्+क्त, १.१) | spread |
| कुञ्जर-कर्ण-तालैः | कुञ्जर–कर्ण–ताल (३.३) | by the fan-like ears of elephants |
| नेत्र-क्रमेण | नेत्र–क्रम (३.१) | gradually |
| उपरुरोध | उपरुरोध (उप√रुध् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | obstructed |
| सूर्यम् | सूर्य (२.१) | the sun |
छन्दः
इन्द्रवज्रा [११: ततजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| उ | त्था | पि | तः | सं | य | ति | रे | णु | र | श्वैः |
| सा | न्द्री | कृ | तः | स्य | न्द | न | वं | श | च | क्रैः |
| वि | स्ता | रि | तः | कु | ञ्ज | र | क | र्ण | ता | लै |
| र्ने | त्र | क्र | मे | णो | प | रु | रो | ध | सू | र्यम् |
| त | त | ज | ग | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.