अप्यर्धमार्गे परबाणलूना
धनुर्भृतां हस्तवतां पृषत्काः ।
संप्रापुरेवात्मजवानुवृत्त्या
पूर्वार्धभागैः फलिभिः शरव्यम् ॥
अप्यर्धमार्गे परबाणलूना
धनुर्भृतां हस्तवतां पृषत्काः ।
संप्रापुरेवात्मजवानुवृत्त्या
पूर्वार्धभागैः फलिभिः शरव्यम् ॥
धनुर्भृतां हस्तवतां पृषत्काः ।
संप्रापुरेवात्मजवानुवृत्त्या
पूर्वार्धभागैः फलिभिः शरव्यम् ॥
अन्वयः
AI
हस्त-वताम् धनुः-भृताम् पृषत्काः अर्ध-मार्गे पर-बाण-लूनाः अपि, आत्म-जव-अनुवृत्त्या फलिभिः पूर्व-अर्ध-भागैः शरव्यम् संप्रापुः एव।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
अपीति॥ अर्धश्चासौ मार्गश्च तस्मिन्नर्धमार्गे परेषां बाणैर्लूनाश्छिन्ना अपि हस्तवतां कृतहस्तानां धनुर्भृतां पृषत्काः शरा आत्मजवानुवृत्त्या स्ववेगानुबन्धेन हेतुना फलिभिर्लोहाग्रवद्भिः।
सस्यबाणाग्रयोः फलम् इति विश्वः। पूर्वार्धभागैः। शृणातीति शरुः। तस्मै हितं शरव्यं लक्ष्यम्। उगवादिभ्यो यत् (अष्टाध्यायी ५.१.२ ) इति यत्प्रत्ययः। लक्षं लक्ष्यं शरव्यं च इत्यमरः (अमरकोशः २.८.८६ ) । संप्रापुरेव, न तु मध्ये पतिता इत्यर्थः॥
Summary
AI
The arrows of the skillful archers, even when cut midway by enemy arrows, still reached their targets with their front, sharp-headed halves, carried forward by their own initial momentum.
सारांश
AI
चतुर धनुर्धारियों द्वारा छोड़े गए बाण यदि मार्ग में शत्रुओं के बाणों से कट भी गए, तो भी वे अपने तीव्र वेग के कारण अपने नुकीले अग्रभागों के साथ लक्ष्य तक पहुँचने में सफल रहे।
पदच्छेदः
AI
| अपि | अपि | even |
| अर्ध-मार्गे | अर्ध–मार्ग (७.१) | midway |
| पर-बाण-लूनाः | पर–बाण–लून (१.३) | cut by enemy arrows |
| धनुः-भृताम् | धनुस्–भृत् (६.३) | of the archers |
| हस्त-वताम् | हस्तवत् (६.३) | possessing skillful hands |
| पृषत्काः | पृषत्क (१.३) | arrows |
| संप्रापुः | संप्रापुः (सम्+प्र√आप् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | reached |
| एव | एव | indeed |
| आत्म-जव-अनुवृत्त्या | आत्मन्–जव–अनुवृत्ति (३.१) | by the continuation of their own momentum |
| पूर्व-अर्ध-भागैः | पूर्व–अर्ध–भाग (३.३) | with their front halves |
| फलिभिः | फलिन् (३.३) | having arrowheads |
| शरव्यम् | शरव्य (२.१) | the target |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | प्य | र्ध | मा | र्गे | प | र | बा | ण | लू | ना |
| ध | नु | र्भृ | तां | ह | स्त | व | तां | पृ | ष | त्काः |
| सं | प्रा | पु | रे | वा | त्म | ज | वा | नु | वृ | त्त्या |
| पू | र्वा | र्ध | भा | गैः | फ | लि | भिः | श | र | व्यम् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.