कश्चिद्विषत्खङ्गहृतोत्तमाङ्गः
सद्यो विमानप्रभुतामुपेत्य ।
वामाङ्गसंसक्तसुराङ्गनः स्वं
नृत्यत्कबन्धं समरे ददर्श ॥

अन्वयः AI कश्चित् विषत्खङ्गहृतोत्तमाङ्गः सद्यः विमानप्रभुताम् उपेत्य वामाङ्गसंसक्तसुराङ्गनः (सन्) समरे स्वम् नृत्यत्कबन्धम् ददर्श।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) कश्चिदिति॥ द्विषतः खङ्गेन हृतोत्तमाङ्गश्छिन्नशिराः कश्चिद्वीरः सद्यो विमानप्रभुतां विमानाधिपत्यम्। देवत्वमित्यर्थः। उपेत्य प्राप्य वामाङ्गसंसक्ता सव्योत्सङ्गसङ्गिनी सुराङ्गना यस्य स तथोक्तः सन्, समरे नृत्यत्स्वं निजं कबन्धं अशिरस्कं कलेवरं ददर्श। कबन्धोऽस्त्री क्रियायुक्तमपमूर्धकलेवरम् इत्यमरः (अमरकोशः २.८.११८ ) ॥

Summary AI A certain warrior, whose head was severed by an enemy's sword, immediately attained lordship of a celestial chariot. With a celestial nymph clinging to his left side, he watched his own headless trunk dancing on the battlefield.

सारांश AI शत्रु की तलवार से जिसका मस्तक कट गया था, वह वीर तत्क्षण अप्सरा के साथ विमान का स्वामी बन गया और स्वर्ग से युद्धभूमि में नाचते हुए अपने ही धड़ को देखने लगा।

पदच्छेदः AI

कश्चित्	कश्चित्	A certain one
विषत्खङ्गहृतोत्तमाङ्गः	विषत्–खङ्ग–हृत–उत्तमाङ्ग (१.१)	one whose head was severed by an enemy's sword
सद्यः	सद्यस्	immediately
विमानप्रभुताम्	विमान–प्रभुता (२.१)	lordship of a celestial chariot
उपेत्य	उपेत्य (उप√इ+ल्यप्)	having attained
वामाङ्गसंसक्तसुराङ्गनः	वाम–अङ्ग–संसक्त–सुराङ्गना (१.१)	one with a celestial nymph clinging to his left side
स्वम्	स्व (२.१)	his own
नृत्यत्कबन्धम्	नृत्यत्–कबन्ध (२.१)	dancing headless trunk
समरे	समर (७.१)	in the battle
ददर्श	ददर्श (√दृश् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	saw

छन्दः इन्द्रवज्रा [११: ततजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
क	श्चि	द्वि	ष	त्ख	ङ्ग	हृ	तो	त्त	मा	ङ्गः
स	द्यो	वि	मा	न	प्र	भु	ता	मु	पे	त्य
वा	मा	ङ्ग	सं	स	क्त	सु	रा	ङ्ग	नः	स्वं
नृ	त्य	त्क	ब	न्धं	स	म	रे	द	द	र्श
त			त			ज			ग	ग

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect