अन्योन्यसूतोन्मथनादभूतां
तावेव सूतौ रथइनौ च कौचित् ।
व्यश्वौ गदाव्यायतसंप्रहारौ
भग्नायुधौ बाहुविमर्दनिष्ठौ ॥

अन्वयः AI कौचित् अन्योन्यसूतोन्मथनात् तौ एव सूतौ च रथिनौ च अभूताम्। (ततः) व्यश्वौ, गदाव्यायतसंप्रहारौ, भग्नायुधौ, (अथ) बाहुविमर्दनिष्ठौ (अभूताम्)।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) अन्योन्येति॥ कौचिद्वीरावन्योन्यस्य सूतयोः सारथ्योरुन्मथनान्निघनात्तावेव सूतौ रथिनौ योद्धारौ चाभूताम्। तावेव व्यश्वौ नष्टाश्वौ सन्तौ गदाभ्यां व्यायतो दीर्घः संप्रहारो युद्धं ययोस्तावभूताम्। ततो भग्नायुधौ सन्तौ बाहुविमर्दे निष्ठा नाशो ययोस्तौ बाहुयुद्धसक्तावभूताम्। निष्ठा निष्पत्तिनाशान्ताः इत्यमरः (अमरकोशः ३.३.४७ ) ॥

Summary AI Two warriors, having killed each other's charioteers, became their own charioteers and masters. Then, losing their horses, they fought with long mace-strikes. When their weapons broke, they resorted to wrestling, engaged in a clash of arms.

सारांश AI एक-दूसरे के सारथियों और घोड़ों के वध के बाद दो योद्धा पहले गदाओं से लड़े और शस्त्रों के टूट जाने पर परस्पर गुत्थमगुत्था होकर बाहुयुद्ध करने लगे।

पदच्छेदः AI

अन्योन्यसूतोन्मथनात्	अन्योन्य–सूत–उन्मथन (५.१)	from killing each other's charioteers
अभूताम्	अभूताम् (√भू कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. द्वि.)	they (two) became
तौ	तद् (१.२)	they (two)
एव	एव	themselves
सूतौ	सूत (१.२)	charioteers
रथिनौ	रथिन् (१.२)	masters of the chariot
च	च	and
कौचित्	कश्चित् (१.२)	some two
व्यश्वौ	व्यश्व (१.२)	horseless
गदाव्यायतसंप्रहारौ	गदा–व्यायत–संप्रहार (१.२)	(two) who fought with long mace-strikes
भग्नायुधौ	भग्न–आयुध (१.२)	(two) whose weapons were broken
बाहुविमर्दनिष्ठौ	बाहु–विमर्द–निष्ठ (१.२)	(two) engaged in a clash of arms

छन्दः इन्द्रवज्रा [११: ततजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
अ	न्यो	न्य	सू	तो	न्म	थ	ना	द	भू	तां
ता	वे	व	सू	तौ	र	थ	इ	नौ	च	कौ	चित्
व्य	श्वौ	ग	दा	व्या	य	त	सं	प्र	हा	रौ
भ	ग्ना	यु	धौ	बा	हु	वि	म	र्द	नि	ष्ठौ
त			त			ज			ग	ग

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect