परस्परेण क्षतयोः प्रहर्त्रो-
रुत्क्रान्तवाय्वोः समकालमेव ।
अमर्त्यभावेऽपि कयोश्चिदासी-
देकाप्सरः प्रार्थितयोर्विवादः ॥
परस्परेण क्षतयोः प्रहर्त्रो-
रुत्क्रान्तवाय्वोः समकालमेव ।
अमर्त्यभावेऽपि कयोश्चिदासी-
देकाप्सरः प्रार्थितयोर्विवादः ॥
रुत्क्रान्तवाय्वोः समकालमेव ।
अमर्त्यभावेऽपि कयोश्चिदासी-
देकाप्सरः प्रार्थितयोर्विवादः ॥
अन्वयः
AI
परस्परेण क्षतयोः, समकालम् एव उत्क्रान्तवाय्वोः, कयोश्चित् प्रहर्त्रोः अमर्त्यभावे अपि एक-अप्सरः-प्रार्थितयोः (सतोः) विवादः आसीत्।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
परस्परेणेति॥ परस्परेणान्योन्यं क्षतयोः क्षततन्वोः समकालमेककालं यथा तथोत्क्रान्तवाय्वोर्युगपदुद्गतप्राणयोः। एकैवाप्सराः प्रार्थिता याभ्यां तयोरेकाप्सरः प्रार्थितयोः। प्रार्थितैकाप्सरसोरित्यर्थः।
वाहिताग्न्यादिषु (अष्टाध्यायी २.२.३७ ) इति परनिपातः। अथवा, -एकस्यामप्सरसि प्रार्थितं प्रार्थना ययोरिति विग्रहः। स्त्रियां बाहुष्वप्सरसः इति बहुत्वाभिधानं प्रायिकम्। कयोश्चित्प्रहर्त्रोर्योधयोरमर्त्यभावेऽपि देवत्वेऽपि विवादः कलह आसीत्। एकामिषाभिलाषो हि महद्वैरबीजमिति भावः ॥
Summary
AI
Two warriors, who wounded each other and whose life-breaths departed at the very same moment, continued their dispute even after attaining immortality, as both desired the same single celestial nymph.
सारांश
AI
परस्पर प्रहारों से एक साथ प्राण त्यागने वाले दो योद्धाओं के बीच स्वर्ग में भी विवाद होने लगा, क्योंकि वे दोनों एक ही अप्सरा को प्राप्त करना चाहते थे।
पदच्छेदः
AI
| परस्परेण | परस्पर (३.१) | by each other |
| क्षतयोः | क्षत (√क्षन्+क्त, ६.२) | of the two wounded |
| प्रहर्त्रोः | प्रहर्तृ (६.२) | of the two attackers |
| उत्क्रान्तवाय्वोः | उत्क्रान्त–वायु (६.२) | of the two whose life-breaths had departed |
| समकालम् | समकालम् | at the same time |
| एव | एव | indeed |
| अमर्त्यभावे | अमर्त्यभाव (७.१) | in the state of immortality |
| अपि | अपि | even |
| कयोश्चित् | किञ्चित् (६.२) | of some two |
| आसीत् | आसीत् (√अस् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | there was |
| एकाप्सरःप्रार्थितयोः | एक–अप्सरस्–प्रार्थित (६.२) | of the two who desired one Apsara |
| विवादः | विवाद (१.१) | a dispute |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| प | र | स्प | रे | ण | क्ष | त | योः | प्र | ह | र्त्रो |
| रु | त्क्रा | न्त | वा | य्वोः | स | म | का | ल | मे | व |
| अ | म | र्त्य | भा | वे | ऽपि | क | यो | श्चि | दा | सी |
| दे | का | प्स | रः | प्रा | र्थि | त | यो | र्वि | वा | दः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.