प्रसाधिकालम्बितमग्रपाद-
माक्षिप्य काचिद्द्रवरागमेव ।
उत्सृष्टलीलागतिरागवाक्षा-
दलक्तकाङ्कां पदवीं ततान ॥
प्रसाधिकालम्बितमग्रपाद-
माक्षिप्य काचिद्द्रवरागमेव ।
उत्सृष्टलीलागतिरागवाक्षा-
दलक्तकाङ्कां पदवीं ततान ॥
माक्षिप्य काचिद्द्रवरागमेव ।
उत्सृष्टलीलागतिरागवाक्षा-
दलक्तकाङ्कां पदवीं ततान ॥
अन्वयः
AI
काचित् प्रसाधिका-आलम्बितम् द्रव-रागम् एव अग्र-पादम् आक्षिप्य, उत्सृष्ट-लीला-गतिः (सती) आगवाक्षात् अलक्तक-अङ्काम् पदवीम् ततान ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
प्रसाधिकेति॥ काचित्। प्रसाधिकयाऽलंकर्त्र्या लम्बितं रञ्जनार्थं धृतं द्रवरागमेवार्द्रालक्तकमेव। अग्रश्चासौ पादश्चेत्यग्रपाद इति कर्मधारयसमासः। ``हस्ताग्राग्रहस्तादयो गुणगुणिनोर्भेदाभेदाभ्याम्`(का.सू.) इति वामनः। तमाक्षिप्याकृष्य। उत्सृष्टलीलागतिस्त्यक्तमन्दगमना सती। आ गवाक्षाद्गवाक्षपर्यन्तं पदवीं पन्थानमलक्तकाङ्कां लाक्षारागचिह्नां ततान विस्तारयामास ॥
Summary
AI
Another lady, hastily pulling back her foot which was being held by her maid for the application of wet lac-dye, abandoned her graceful gait and rushed to the window, leaving a trail of red footprints on the floor.
सारांश
AI
एक सुन्दरी ने श्रृंगारिका द्वारा रँगे जा रहे अपने पैर को बीच में ही खींच लिया और गीले महावर के साथ ही खिड़की की ओर भाग पड़ी, जिससे रास्ते भर उसके लाल पदचिह्न बन गए।
पदच्छेदः
AI
| प्रसाधिकालम्बितम् | प्रसाधिका–आलम्बित (२.१) | held by the maid-servant |
| अग्रपादम् | अग्र–पाद (२.१) | her fore-foot |
| आक्षिप्य | आक्षिप्य (आ√क्षिप्+ल्यप्) | having pulled away |
| काचित् | किञ्चित् (१.१) | A certain lady |
| द्रवरागमेव | द्रव–रागम् (२.१)–एव | while the lac-dye was still wet |
| उत्सृष्टलीलागतिः | उत्सृष्ट–लीला–गति (१.१) | having abandoned her graceful gait |
| आगवाक्षात् | आगवाक्ष (५.१) | up to the window |
| अलक्तकाङ्कां | अलक्तक–अङ्का (२.१) | marked with lac-dye |
| पदवीम् | पदवी (२.१) | a path |
| ततान | ततान (√तन् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | made |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| प्र | सा | धि | का | ल | म्बि | त | म | ग्र | पा | द |
| मा | क्षि | प्य | का | चि | द्द्र | व | रा | ग | मे | व |
| उ | त्सृ | ष्ट | ली | ला | ग | ति | रा | ग | वा | क्षा |
| द | ल | क्त | का | ङ्कां | प | द | वीं | त | ता | न |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.